Nafaka Artırım Davası Nasıl Açılır?

İstanbul Avukat

Nafaka Artırım Davası Nasıl Açılır?

Nafaka Artırım Davası Nasıl Açılır?

Nafaka artırım davası, tarafların mali durumunun değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde, mahkemece belirlenen nafakanın yükseltilmesi için nafaka alacaklısının yerleşim yerindeki aile mahkemesinde açılır (TMK m. 176, 177). İştirak nafakasında da çocuğun ihtiyaçlarının veya ebeveynin gelirinin değişmesi durumunda hâkim nafakayı yeniden belirler (TMK m. 331).

Dava açmadan önce iki şeyi kontrol etmek gerekir: mevcut kararda nafakanın her yıl TÜFE oranında artırılacağına dair bir hüküm bulunup bulunmadığı ve son karardan bu yana neyin değiştiği. Kararda yıllık artış hükmü varsa, nafaka dava açmadan da her yıl bu oranda artar; artırım davası, bu artışın yetersiz kaldığı durumlar için açılır.

Hangi Nafakalar İçin Artırım Davası Açılabilir?

Boşanmadan sonra en sık karşılaşılan iki nafaka türü, eşe bağlanan yoksulluk nafakası ile çocuk için bağlanan iştirak nafakasıdır. Yoksulluk nafakasında tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılmasına karar verilebilir (TMK m. 176/4). İştirak nafakasında ise durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler (TMK m. 331).

Tedbir nafakası, boşanma davası sürerken bağlanan geçici bir nafakadır. Bu nafakanın artırılması ayrı bir dava ile değil, boşanma davasının görüldüğü mahkemeden talep edilir. Boşanma kararı kesinleştiğinde tedbir nafakası, kararda hükmedilmişse yoksulluk veya iştirak nafakasına dönüşür.

Nafaka Hangi Durumlarda Artırılır?

Artırım için, nafakanın belirlendiği tarihe göre koşulların değişmiş olması gerekir. Uygulamada en sık ileri sürülen sebepler şunlardır:

  • Nafaka yükümlüsünün gelirinin önemli ölçüde artması,
  • Çocuğun okula başlaması, büyümesi veya sağlık giderlerinin artması,
  • Paranın alım gücünün düşmesi ve nafakanın ihtiyaçları karşılayamaz hâle gelmesi,
  • Nafaka alacaklısının gelirinin azalması veya işini kaybetmesi.

Mahkeme, tarafların güncel gelir ve giderlerini araştırır. Bu amaçla SGK kayıtları, banka hesapları, tapu ve araç kayıtları getirtilir; gerekirse tarafların ekonomik ve sosyal durumu kolluk aracılığıyla araştırılır. Nafaka yükümlüsünün gelirinin artmadığı ve alacaklının ihtiyacının da değişmediği durumlarda artırım talebi reddedilebilir.

TÜFE Artışı İle Artırım Davası Arasındaki Fark Nedir?

Hâkim, istem hâlinde nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir (TMK m. 176/4, 330). Uygulamada bu, nafakanın her yıl TÜİK tarafından açıklanan üretici veya tüketici fiyat endeksi oranında artırılması şeklinde kararlaştırılır. Böyle bir hüküm varsa, artış dava açmaya gerek kalmadan kendiliğinden uygulanır.

Artırım davası ise endeks artışının ötesinde, nafakanın yeniden belirlenmesini amaçlar. Örneğin 2021’de 2.000 TL olarak belirlenen ve TÜFE oranında artan bir iştirak nafakası, çocuğun özel okula başlaması nedeniyle ihtiyacı karşılamıyorsa artırım davası açılır. Endeks artışlarının güncel hesaplaması için nafaka artış hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Dava Hangi Mahkemede Açılır?

Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde görülür. Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m. 177). Bu sayede nafaka alacaklısı, boşanma davasının görüldüğü şehre gitmek zorunda kalmaz.

İştirak nafakasının artırılmasını, çocuğun velayetini kullanan ebeveyn çocuk adına ister. Çocuk ergin olduktan sonra eğitimi devam ediyorsa, nafaka talebini kendisi ileri sürebilir. Aile hukukuna ilişkin bu davalar için zorunlu arabuluculuk şartı aranmaz.

Dava Dilekçesinde Neler Yer Almalı?

Dilekçede mevcut nafaka kararının mahkemesi, esas ve karar numarası ile güncel nafaka tutarı belirtilmelidir. Kararın verildiği tarihten bu yana hangi koşulların değiştiği somut olarak anlatılmalı ve talep edilen yeni nafaka tutarı yazılmalıdır. Talep edilen artış farkı üzerinden nispi harç ödenir.

Çocuğun okul, kurs, sağlık ve barınma giderlerini gösteren faturalar, nafaka yükümlüsünün yeni işini veya gelir artışını gösteren bilgiler ve varsa sosyal medyadaki yaşam standardını yansıtan paylaşımlar delil olarak sunulabilir. Ayrıca dilekçede, yeni nafakanın gelecek yıllarda endeks oranında artırılması talebine de yer verilmesi faydalıdır.

Yoksulluk Nafakasında Güncel Durum Nedir?

Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla TMK m. 175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir. Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve iptal hükmünün yürürlüğe girmesi için dokuz aylık süre öngörülmüştür. Bu süre içinde yasama organının yeni bir düzenleme yapması beklenmektedir.

Kasım 2026 itibarıyla TMK m. 175 mevcut hâliyle uygulanmaya devam etmektedir ve yoksulluk nafakasının süresine ilişkin yeni bir kanun yayımlanmamıştır. Mevcut nafakaların ve açılacak artırım davalarının yeni düzenlemeden nasıl etkileneceği, çıkarılacak kanunun geçiş hükümlerine bağlıdır. Konunun ayrıntıları için süresiz nafaka kaldırıldı mı yazımıza bakabilirsiniz.

Nafaka Ödenmezse Ne Yapılır?

Mahkeme kararıyla belirlenen nafaka ödenmezse, nafaka alacaklısı ilamlı icra takibi başlatabilir. Birikmiş nafaka alacakları için borçlunun maaşına, banka hesaplarına ve diğer mallarına haciz uygulanabilir. Nafaka alacakları, diğer alacaklara göre haciz sırasında öncelikli olarak değerlendirilir.

Ayrıca nafaka kararına uymayan borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine icra ceza mahkemesince üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir (İİK m. 344). Borçlu birikmiş nafakayı öderse tahliye edilir. Ayrıntılar için nafakayı ödemezsem ne olur yazımıza bakabilirsiniz.

Çocuk 18 Yaşını Doldurunca İştirak Nafakası Ne Olur?

İştirak nafakası, kural olarak çocuğun ergin olmasıyla, yani 18 yaşını doldurmasıyla kendiliğinden sona erer. Velayet de ergin olmayla birlikte sona erdiği için, velayet sahibi ebeveynin bundan sonra çocuk adına nafaka istemesi mümkün değildir.

Ancak çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullar kendilerinden beklenebildiği ölçüde eğitimi sona erinceye kadar ona bakmakla yükümlüdür (TMK m. 328/2). Bu durumda üniversite öğrencisi olan çocuk, nafaka talebini kendisi ileri sürer. Bu dava, yardım nafakası niteliğindedir ve çocuğun eğitim giderleri ile ebeveynin ödeme gücü dikkate alınarak karara bağlanır.

Nafaka Artırım Davası Ne Kadar Sürer?

Nafaka artırım davaları, boşanma davalarına göre genellikle daha kısa sürer. Davanın süresi; tarafların ekonomik ve sosyal durumunun araştırılması, tanıkların dinlenmesi ve tebligat işlemlerine göre değişir. Mahkeme, tarafların gelirlerini resmi kurumlardan sorgulayarak ve kolluk aracılığıyla yaptırdığı araştırmayla belirler.

Dava sürerken mevcut nafaka eski tutar üzerinden ödenmeye devam eder. Bu nedenle ihtiyacın arttığı anlaşıldığında davanın gecikmeden açılması önemlidir. Delillerin, örneğin okul ve sağlık faturalarının, dilekçeyle birlikte sunulması mahkemenin dosyayı daha hızlı karara bağlamasına yardımcı olur.

Artırım Kararı Ne Zamandan İtibaren Geçerli Olur?

Artırılan nafaka, kural olarak dava tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde hükmedilir. Dava sürerken nafaka eski tutar üzerinden ödenmeye devam eder; karar verildiğinde aradaki fark geriye dönük olarak talep edilebilir. Bu nedenle ihtiyacın arttığı tarihte davanın gecikmeden açılması önemlidir.

Nafaka yükümlüsü de gelirinin azaldığını ileri sürerek indirim veya kaldırma davası açabilir; bu davalar aynı mahkemede birleştirilebilir. Nafaka davalarının genel çerçevesi için nafaka türleri nelerdir yazımıza, dosyanızın değerlendirilmesi için Birsen Hukuk desteğine ve İstanbul boşanma avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Bu yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; somut durumunuz için hukuki destek almanız önerilir.

Kaynaklar

Paylaş:

İstanbul Avukat
Avukat

Birsen ÖZNUR