Vasiyetname, bir kişinin ölümünden sonra malvarlığının kime ve nasıl geçeceğini kendi iradesiyle belirlediği ölüme bağlı tasarruftur. Türk Medeni Kanunu’na göre vasiyet resmi şekilde, mirasbırakanın el yazısıyla ya da olağanüstü durumlarda sözlü olarak yapılabilir. Her türün kendine özgü şekil şartları vardır ve bunlara uyulmadan yapılan vasiyetname iptal edilebilir.
Vasiyetname yapmadan önce, mirasçılarınızın kimler olduğunu ve onların saklı paylarını belirlemeniz gerekir. Altsoy, anne ve baba ile eşin saklı payları vasiyetle ortadan kaldırılamaz; bu sınırı aşan vasiyetler tenkis davasıyla indirilebilir. Ayrıca vasiyetnameyi yaparken ayırt etme gücüne sahip olduğunuzu gösteren bir sağlık raporu almak, ileride açılabilecek iptal davalarına karşı önemli bir güvencedir.
| Tür | Kim düzenler? | Temel şart |
|---|---|---|
| Resmi vasiyetname | Noter, sulh hâkimi veya yetkili memur | İki tanık katılımı |
| El yazılı vasiyetname | Mirasbırakanın kendisi | Tamamı el yazısı, tarih ve imza |
| Sözlü vasiyet | İki tanık | Olağanüstü durum |
Vasiyetname Yapabilmek İçin Hangi Şartlar Gerekir?
Ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olan herkes, kanundaki sınırlar içinde ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir. Ayırt etme gücü, kişinin yaptığı işlemin anlamını ve sonuçlarını kavrayabilme yeteneğidir. Vasiyetname yapıldığı anda bu gücün bulunması yeterlidir.
İleri yaşta veya ağır hasta olan kişilerin yaptığı vasiyetnameler, ayırt etme gücünün bulunmadığı iddiasıyla sıkça dava konusu olur. Bu nedenle vasiyetname düzenlenirken veya düzenlenmeden kısa süre önce alınacak bir hekim raporu, iradenin sağlıklı olduğunu gösteren güçlü bir delildir. Resmi vasiyetnamede memur da mirasbırakanın tasarruf ehliyetine sahip olduğunu belirtir.
Resmi Vasiyetname Nasıl Yapılır?
Resmi vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmi memur tarafından düzenlenir. Resmi memur sulh hâkimi, noter veya kanunla bu yetki verilmiş başka bir görevli olabilir. Uygulamada resmi vasiyetnameler çoğunlukla noterde düzenlenir ve noter aslını kendi arşivinde saklar; böylece vasiyetnamenin kaybolması veya değiştirilmesi riski ortadan kalkar.
Mirasbırakan arzusunu memura bildirir, memur bunu yazar veya yazdırır ve mirasbırakan okuyup imzalar. Ardından mirasbırakan, tanıkların önünde belgeyi okuduğunu ve son arzularını içerdiğini beyan eder; tanıklar da bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarruf ehliyetine sahip gördüklerini imzalarıyla doğrular. Mirasbırakanın yakın hısımları ve vasiyetnameden yararlanacak kişiler tanık olamaz.
El Yazılı Vasiyetname Nasıl Geçerli Olur?
El yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek baştan sona mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur. Bilgisayarla yazılmış ve yalnızca imzalanmış bir metin el yazılı vasiyetname sayılmaz. Tarihin eksik olması da geçerliliği tartışmalı hale getirir.
El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir. Bu zorunlu değildir; ancak vasiyetnamenin kaybolması veya mirasçılardan biri tarafından gizlenmesi riskine karşı önemli bir güvencedir. El yazısının mirasbırakana ait olup olmadığı tartışılırsa mahkeme grafoloji incelemesi yaptırır.
Sözlü Vasiyet Ne Zaman Mümkündür?
Mirasbırakan; yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlar nedeniyle resmi veya el yazılı vasiyetname yapamıyorsa sözlü vasiyete başvurabilir. Bunun için son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bu beyana uygun bir vasiyetname yazmaları veya yazdırmaları görevini verir.
Tanıklar, beyanı gecikmeden yazıya geçirip sulh veya asliye hâkimine vermek ya da beyanı bir tutanağa geçirtmek zorundadır. Mirasbırakan sonradan diğer vasiyet şekillerine başvurma olanağı elde ederse, bu tarihten itibaren bir ay geçmekle sözlü vasiyet hükümsüz kalır. Bu nedenle sözlü vasiyet istisnai ve geçici bir yoldur.
Vasiyetnameyle Neler Yapılabilir?
Vasiyetnameyle bir kişi mirasçı olarak atanabilir, belirli bir mal veya hak bir kişiye bırakılabilir, bir vakıf kurulabilir veya mirasçılar arasındaki paylaşım kuralları belirlenebilir. Mirasbırakan ayrıca bir vasiyeti yerine getirme görevlisi atayarak vasiyetnamenin uygulanmasını güvence altına alabilir.
Vasiyetnameye şart veya yükleme de eklenebilir; ancak hukuka veya ahlaka aykırı şartlar geçersizdir. Mirasbırakan, kanunda sayılan ağır sebeplerin varlığı halinde bir saklı paylı mirasçısını mirasçılıktan çıkarabilir. Mirasçılıktan çıkarma sebebinin vasiyetnamede açıkça belirtilmesi gerekir. Mirasbırakana veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemek ya da aile hukukundan doğan yükümlülükleri ağır biçimde yerine getirmemek bu sebeplerin başında gelir. Sebep ispatlanamazsa çıkarılan mirasçı en azından saklı payını alır.
Saklı Pay Sınırı Nedir?
Mirasbırakan, saklı paylı mirasçıları varsa mirasının yalnızca saklı paylar dışında kalan kısmında serbestçe tasarruf edebilir. Saklı pay altsoy için yasal payın yarısı, anne ve baba için dörtte biri, eş için ise altsoy veya anne baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda yasal payın tamamı, diğer durumlarda dörtte üçüdür.
Örneğin bir eşi ve iki çocuğu olan kişinin, eşinin saklı payı mirasın dörtte biri, her çocuğun saklı payı ise mirasın üç bölü on altısıdır. Saklı payların toplamı mirasın sekizde beşine ulaştığından, bu kişi mirasının yalnızca geri kalan sekizde üçünde serbestçe tasarruf edebilir. Saklı payları ihlal eden vasiyetler tenkis davasıyla indirilebilir. Paylar için mirasta eşin ve çocukların hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Vasiyetname Nasıl Açılır?
Mirasbırakanın ölümünden sonra vasiyetname kimin elindeyse, bunu gecikmeden sulh hâkimine teslim etmek zorundadır. Sulh hâkimi vasiyetnameyi bir ay içinde açar ve yasal mirasçılar ile ilgilileri açılışta hazır bulunmaya çağırır. Açılış bir tutanakla kayıt altına alınır ve vasiyetnamenin aslı mahkeme dosyasında saklanır.
Vasiyetnameden yararlanan kişilere ve yasal mirasçılara vasiyetnamenin bir örneği tebliğ edilir. Bu tebliğ, vasiyetnameye itiraz ve iptal davası sürelerinin başlaması bakımından önemlidir. Atanmış mirasçılar için mirası reddetme süresi de vasiyetnamenin resmen bildirildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Vasiyetnameye Nasıl İtiraz Edilir?
Vasiyetname, mirasbırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmışsa, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda düzenlenmişse, içeriği hukuka veya ahlaka aykırıysa ya da şekil şartlarına uyulmadan yapılmışsa iptal davası açılabilir. Dava hakkı, iptal sebebinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde vasiyetnamenin açılmasından itibaren on veya yirmi yıl içinde kullanılmalıdır.
Saklı payı zedelenen mirasçılar ise tenkis davası açabilir. Tenkis davası da öğrenmeden itibaren bir yıl ve her halde açılma tarihinden itibaren on yıl içinde açılmalıdır. Miras davalarının genel çerçevesi için miras davaları yazımızı okuyabilirsiniz.
Vasiyetname Değiştirilebilir Mi?
Mirasbırakan, vasiyetnamesini her zaman geri alabilir veya değiştirebilir. Geri alma, vasiyet için öngörülen şekillerden birine uyularak yapılabileceği gibi, mirasbırakanın vasiyetnameyi yok etmesiyle de gerçekleşir. Sonradan yapılan vasiyetname, öncekinin yerine geçer.
Yeni vasiyetname öncekini açıkça kaldırmıyorsa, kuşkuya yer bırakmayacak biçimde onun değiştirilmiş şekli olmadıkça, önceki vasiyetnamenin yerine geçtiği kabul edilir. Mirasbırakanın vasiyetnamede belirttiği malı sonradan elden çıkarması da o malla ilgili vasiyeti geçersiz kılar. Sürecin hukuki boyutları için İstanbul miras avukatı sayfamızı inceleyebilir, sorularınız için Birsen Hukuk ekibimize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; somut durumunuz için hukuki destek almanız önerilir.
