Miras davaları, ölen kişinin malvarlığının mirasçılar arasında kime, hangi oranda ve nasıl geçeceğine ilişkin uyuşmazlıkları çözmek için açılan davalardır. En sık karşılaşılanlar tenkis davası, vasiyetnamenin iptali davası, muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası, ortaklığın giderilmesi davası ve miras sebebiyle istihkak davasıdır. Her birinin şartları ve süreleri farklıdır.
Bir miras davası açmayı düşünmeden önce, ölüm tarihini, mirasçılık belgesini, tereke kapsamındaki malları ve ölen kişinin sağlığında yaptığı devirleri belirlemeniz gerekir. Miras davalarının birçoğunda bir yıllık hak düşürücü süreler bulunur ve bu süreler kaçırıldığında dava hakkı tamamen kaybedilir. Tapu kayıtları, banka dökümleri ve vasiyetname örnekleri hazırlığın temelini oluşturur.
| Dava | Amaç | Süre |
|---|---|---|
| Tenkis | Saklı payın korunması | Öğrenmeden 1 yıl, her halde 10 yıl |
| Vasiyetnamenin iptali | Geçersiz vasiyetnamenin hükümsüz kılınması | Öğrenmeden 1 yıl, 10 veya 20 yıl |
| Muris muvazaası | Gizlenen bağışın iptali | Süreye bağlı değil |
| Ortaklığın giderilmesi | Ortak malın paylaştırılması veya satışı | Her zaman |
| Miras sebebiyle istihkak | Terekeyi elinde tutana karşı | Öğrenmeden 1 yıl, 10 veya 20 yıl |
| Mirasın reddi | Borçlu terekeden kurtulma | Öğrenmeden 3 ay |
Mirasçılık Belgesi Neden İlk Adımdır?
Mirasçılık belgesi, kimlerin hangi oranda mirasçı olduğunu gösteren resmi belgedir. Miras davalarının çoğunda davacının mirasçı olduğunu bu belgeyle ispatlaması gerekir. Yasal mirasçılar belgeyi noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alabilir; vasiyetname bulunan durumlarda sulh hukuk mahkemesine başvurmak gerekir.
Belgede bir hata olduğu düşünülüyorsa, mirasçılık belgesinin iptali her zaman istenebilir. Örneğin bir mirasçının belgede gösterilmemesi veya payların yanlış hesaplanması bu davanın konusu olabilir. Yasal miras payları için mirasta eşin ve çocukların hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Tenkis Davası Ne Zaman Açılır?
Ölen kişi vasiyetname veya sağlığında yaptığı bağışlarla mirasçıların saklı paylarını zedelediyse, saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir. Saklı pay altsoy için yasal payın yarısı, anne ve baba için dörtte biri, eş için ise birlikte mirasçı olunan zümreye göre yasal payın tamamı veya dörtte üçüdür.
Tenkis davası açma hakkı, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl geçmekle düşer. Mahkeme, tasarrufu tamamen iptal etmez; yalnızca saklı payı aşan kısmı indirir.
Vasiyetnamenin İptali Davası Nedir?
Vasiyetname, ölen kişinin tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmışsa, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda düzenlenmişse, içeriği hukuka veya ahlaka aykırıysa ya da kanundaki şekil şartlarına uyulmadan yapılmışsa iptal davası açılabilir. Bu dava, vasiyetnamenin tamamen veya kısmen hükümsüz kılınmasını sağlar.
Dava hakkı, iptal sebebinin ve hak sahibi olunduğunun öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçmekle düşer. Vasiyetname türleri ve şekil şartları için vasiyetname nedir yazımızı okuyabilirsiniz.
Muris Muvazaası Davası Nedir?
Muris muvazaası, ölen kişinin mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla bir taşınmazı aslında bağışlamak istediği halde tapuda satış gibi göstererek devretmesidir. Bu durumda diğer mirasçılar, görünürdeki satışın muvazaalı olduğunu ileri sürerek tapu iptali ve tescil davası açabilir.
Yargıtay’ın 1974 tarihli içtihadı birleştirme kararına dayanan bu dava, belirli bir hak düşürücü süreye bağlı değildir. Davada ölen kişinin gerçek amacının mal kaçırmak olduğunun ispatlanması gerekir. Ayrıntılar için mirastan mal kaçırma davası yazımıza bakabilirsiniz.
Ortaklığın Giderilmesi Davası Nasıl İşler?
Mirasçılar paylaşma yapılana kadar terekeye elbirliğiyle sahiptir ve tasarruflar için oybirliği gerekir. Mirasçılardan her biri, her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir. Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır ve mahkeme malların aynen paylaştırılmasına, bu mümkün değilse satılarak bedelin paylaştırılmasına karar verir.
2023 yılından itibaren ortaklığın giderilmesi davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa dava sulh hukuk mahkemesinde açılır. Ayrıntılar için izale-i şuyu davası yazımızı okuyabilirsiniz.
Miras Sebebiyle İstihkak Davası Nedir?
Yasal veya atanmış mirasçı, terekeyi veya bazı tereke mallarını elinde bulunduran kişiye karşı mirasçılıktaki üstün hakkını ileri sürerek miras sebebiyle istihkak davası açabilir. Bu davada hâkim mirasçılık sıfatına ilişkin uyuşmazlıkları da çözer ve gerektiğinde tapu kütüğüne şerh verilmesi gibi koruma önlemleri alır.
Dava hakkı, davacının davalının zilyetliğini ve kendisinin mirasçı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her halde mirasbırakanın ölümünden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçmekle düşer. Bu dava genellikle mirasçılık belgesinde gösterilmeyen mirasçılar tarafından açılır.
Mirasın Reddi Ne Zaman Gerekir?
Mirasçılar, mirası üç ay içinde reddedebilir. Bu süre, yasal mirasçılar için mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten başlar. Ölen kişinin borçlarının malvarlığından fazla olduğu durumlarda mirasın reddi, mirasçıları bu borçlardan kurtarır.
Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aciz hali açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır. Ancak bu durumun tespiti için de dava açmak gerekebilir. Süreç için reddi miras nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.
Miras Davalarında Görevli Mahkeme Hangisidir?
Miras davalarında görevli mahkeme davanın türüne göre değişir. Mirasçılık belgesinin verilmesi, vasiyetnamenin açılması, terekenin korunması ve ortaklığın giderilmesi davaları sulh hukuk mahkemesinde görülür. Tenkis, vasiyetnamenin iptali, muris muvazaası ve istihkak davaları ise asliye hukuk mahkemesinde açılır.
Yetkili mahkeme kural olarak mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. Taşınmazla ilgili davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi de yetkili olabilir. Yanlış mahkemede açılan dava görevsizlik veya yetkisizlik kararıyla zaman kaybına yol açar.
Miras Davalarında Arabuluculuk Var Mı?
Ortaklığın giderilmesi davaları dışında kalan miras davalarının çoğunda dava açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu bulunmaz. Ancak mirasçılar arasındaki uyuşmazlıklar çoğu zaman aile içi ilişkileri de etkilediğinden, dava öncesinde ihtiyari arabuluculuk veya noterde yapılacak bir paylaşma sözleşmesiyle çözüm aranması, hem süreyi hem de masrafları önemli ölçüde azaltır.
Taraflar arabuluculukta anlaşırsa, anlaşma belgesi belirli şartlarla ilam niteliği kazanabilir. Anlaşma sağlanamazsa dava yoluna gidilir. İsteğe bağlı arabuluculuk görüşmeleri sürerken bir yıllık hak düşürücü sürelerin dolması riskine karşı, özellikle bu sürelere tabi davalarda zamanlamanın dikkatle planlanması ve gerekirse dava açılarak görüşmelere devam edilmesi gerekir.
Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
Miras davalarında en sık yapılan hata, bir yıllık hak düşürücü sürelerin kaçırılmasıdır. Vasiyetnamenin tebliğinden veya tapu devrinin öğrenilmesinden sonra gecikmeden hareket edilmesi gerekir. Bir diğer hata, tenkis ile muris muvazaası davalarının karıştırılmasıdır; ikisi farklı şartlara bağlıdır ve uygun durumlarda birlikte açılabilir.
Tereke araştırmasının eksik yapılması da hak kaybına yol açar. Banka hesapları, şirket payları ve yurt dışındaki mallar gözden kaçabilir. Sürecin hukuki boyutları için İstanbul miras avukatı sayfamızı inceleyebilir, sorularınız için Birsen Hukuk & Danışmanlık ekibimize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; somut durumunuz için hukuki destek almanız önerilir.
