Ticari Şirketlerin Kuruluşu ve Hissedarlık Anlaşmaları

İstanbul Avukat

Ticari Şirketlerin Kuruluşu ve Hissedarlık Anlaşmaları

ticari şirketlerin kuruluşu ve hissedarlık anlaşmaları nedir

Türkiye’de en yaygın ticari şirket türleri anonim şirket ve limited şirkettir; her ikisi de MERSİS üzerinden hazırlanan esas sözleşmenin ticaret sicili müdürlüğünde imzalanması ve tescil edilmesiyle kurulur. Anonim şirketlerde asgari esas sermaye 250.000 TL, kayıtlı sermaye sistemini benimseyen halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç sermayesi 500.000 TL, limited şirketlerde ise asgari sermaye 50.000 TL’dir. Ortaklar arasındaki ilişkileri ayrıntılı düzenlemek için esas sözleşmenin yanında hissedarlık anlaşması yapılması önerilir.

Kuruluşa başlamadan önce şirket türüne, sermaye tutarına, ortakların pay oranlarına, yönetim yapısına ve şirketin faaliyet konusuna karar vermeniz gerekir. Bu kararlar hem vergi ve sorumluluk rejimini hem de ileride ortaklar arasında çıkabilecek uyuşmazlıkların çözümünü doğrudan etkiler. Ortakların birbirine karşı haklarını önceden yazılı hale getirmek, ileride doğabilecek ihtilafların en etkili önlemidir.

KonuAnonim şirketLimited şirket
Asgari sermaye250.000 TL50.000 TL
Kayıtlı sermaye başlangıcı500.000 TLUygulanmaz
Ortak sayısıEn az 1En az 1, en çok 50
Pay devriKural olarak serbestNoter onayı ve genel kurul onayı
Ortakların sorumluluğuSermaye taahhüdüyle sınırlıSermaye taahhüdü ve kamu borçları

Hangi Şirket Türü Seçilmeli?

Anonim şirket, pay devrinin kolay olması, halka arz ve yatırımcı girişine uygun yapısı nedeniyle büyümeyi hedefleyen işletmeler için tercih edilir. Ortakların sorumluluğu taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlıdır. Ancak kuruluş ve yönetim maliyetleri limited şirkete göre daha yüksektir ve belirli büyüklükteki anonim şirketler sözleşmeli avukat bulundurmak zorundadır.

Limited şirket ise daha küçük ölçekli ve kapalı ortaklık yapısındaki işletmeler için uygundur. Pay devri noterde yapılır ve genel kurulun onayına bağlıdır. Ortaklar, şirketin ödenmeyen amme alacaklarından sermaye payları oranında sorumlu tutulabilir. Bu fark, şirket türü seçilirken mutlaka değerlendirilmelidir.

Asgari Sermaye Tutarları Nedir?

2024 yılında yapılan düzenlemeyle anonim şirketlerde asgari esas sermaye 250.000 TL’ye, kayıtlı sermaye sistemini kabul eden halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç sermayesi 500.000 TL’ye, limited şirketlerde ise asgari sermaye 50.000 TL’ye yükseltilmiştir. Mevcut şirketlerin bu tutarlara uyum sağlaması için ayrıca geçiş süresi tanınmıştır.

Sermaye tutarı, şirketin borçlarına karşı alacaklılar için güvence oluşturur. Bu nedenle sermayenin yalnızca asgari tutarda belirlenmesi yerine, şirketin faaliyet hacmine uygun bir tutar seçilmesi önerilir. Sermaye ayni olarak, yani taşınmaz veya makine gibi mallar getirilerek de konulabilir; bu durumda bilirkişi değerlemesi gerekir.

Sermaye Ne Zaman Ödenir?

Anonim şirketlerde nakden taahhüt edilen payların itibari değerinin en az yüzde yirmi beşi tescilden önce, geri kalanı ise şirketin tescilini izleyen yirmi dört ay içinde ödenir. Ödenen tutar, kuruluş aşamasında bir bankada şirket adına açılan özel bir hesaba yatırılır ve tescilden sonra şirketin kullanımına bırakılır.

Limited şirketlerde ise sermaye payı bedellerinin, şirketin tescilinden itibaren yirmi dört ay içinde ödenmesi gerekir. Sermaye taahhüdünü yerine getirmeyen ortak hakkında temerrüt faizi işletilebilir ve şirket alacağını ortağa karşı takip edebilir. Ödenmemiş sermaye, şirket iflas ettiğinde alacaklılar tarafından talep edilebilir.

Kuruluş Süreci Nasıl İşler?

Kuruluş işlemleri MERSİS üzerinden başlatılır. Şirketin unvanı, adresi, faaliyet konusu, sermayesi, ortakları ve yöneticileri sisteme girilerek esas sözleşme taslağı oluşturulur. Ardından kurucular ticaret sicili müdürlüğünde veya noterde imzalarını atar ve gerekli belgeler sisteme yüklenir.

Ticaret sicili müdürlüğü belgeleri inceledikten sonra şirketi tescil eder ve tescil Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edilir. Şirket tüzel kişiliğini tescil ile kazanır; tescilden önce şirket adına yapılan işlemlerden ise bu işlemleri yapan kişiler kişisel olarak sorumlu olabilir. Tescilden sonra vergi dairesinde mükellefiyet kaydı otomatik olarak açılır ve şirket faaliyete başlayabilir.

Esas Sözleşmede Neler Yer Almalı?

Esas sözleşme, şirketin anayasası niteliğindedir. Şirketin unvanı, merkezi, faaliyet konusu, sermayesi, payların itibari değeri, yönetim organının yapısı, genel kurul toplantılarına ilişkin hükümler ve ilanların nasıl yapılacağı esas sözleşmede yer almalıdır.

Esas sözleşmeye ayrıca pay devrine ilişkin sınırlamalar, imtiyazlı paylar, yönetim kurulu üyelerinin seçimine ilişkin özel hükümler ve önemli kararlar için ağırlaştırılmış nisaplar eklenebilir. Ancak esas sözleşme ticaret sicilinde yayımlandığından, ortaklar arasındaki gizli kalması istenen düzenlemeler hissedarlık anlaşmasında yapılmalıdır.

Hissedarlık Anlaşması Nedir?

Hissedarlık anlaşması, ortakların şirketle ilgili haklarını ve yükümlülüklerini esas sözleşmenin ötesinde düzenledikleri bir sözleşmedir. Bu anlaşma ticaret siciline tescil edilmez ve yalnızca taraflar arasında hüküm doğurur. Bu nedenle esas sözleşmeye konulamayan veya gizli kalması istenen düzenlemeler için uygundur.

Anlaşmaya aykırı davranan ortak, diğer ortaklara karşı sözleşmeye aykırılık nedeniyle sorumlu olur. Ancak anlaşmaya aykırı olarak yapılan bir pay devri veya alınan bir karar, kural olarak şirket bakımından geçerliliğini korur. Bu nedenle önemli düzenlemelerin hem esas sözleşmeye hem de hissedarlık anlaşmasına yansıtılması önerilir.

Hissedarlık Anlaşmasında Hangi Maddeler Bulunmalı?

İyi hazırlanmış bir hissedarlık anlaşmasında, ortakların şirketin yönetimine nasıl katılacağı ve önemli kararların hangi çoğunlukla alınacağı açıkça düzenlenmelidir. Anlaşmada sıkça yer alan hükümler şunlardır:

  • Pay devrinde diğer ortaklara öncelik tanıyan önalım hakkı
  • Çoğunluk payını satan ortağın azınlığı da satışa dahil etmesini sağlayan birlikte satış hakkı
  • Azınlığın da satışa katılmasını zorunlu kılan birlikte satma yükümlülüğü
  • Ortakların şirketle rekabet etmeme yükümlülüğü
  • Kilitlenme durumunda uygulanacak çözüm yolları
  • Gizlilik ve uyuşmazlık çözüm yöntemleri

Bu hükümler, ortaklar arasında ileride çıkabilecek anlaşmazlıkları önceden çözüme kavuşturur. Özellikle eşit paylı iki ortaklı şirketlerde kilitlenme hükümleri hayati önem taşır; aksi halde ortaklardan biri karar alınmasını engelleyerek şirketin faaliyetlerini durdurabilir.

Pay Devri Nasıl Yapılır?

Anonim şirketlerde paylar, kural olarak serbestçe devredilebilir. Nama yazılı payların devri için esas sözleşmede sınırlama öngörülebilir. Limited şirketlerde ise esas sermaye payının devri, yazılı şekilde yapılması ve imzaların noterce onaylanması ile ortaklar genel kurulunun onayına bağlıdır.

Pay devrinde şirketin vergi ve sosyal güvenlik borçlarının durumu, devir bedelinin belirlenmesi ve devir sonrası ortaklar arasındaki ilişkiler dikkatle değerlendirilmelidir. Pay devrinin ayrıntıları için şirket hisse devri yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

En sık yapılan hata, ortaklar arasında yazılı bir hissedarlık anlaşması yapılmadan şirket kurulmasıdır. Ortaklar arasında sorun çıktığında, esas sözleşmedeki genel hükümler çoğu zaman yeterli olmaz. Bir diğer hata, faaliyet konusunun dar belirlenmesi ve ileride esas sözleşme değişikliği gerekmesidir.

Sermaye taahhüdünün süresinde ödenmemesi ve şirket hesaplarıyla ortakların kişisel hesaplarının karıştırılması da ileride sorumluluk doğurur. Şirket kuruluşu, sermaye yapılandırması ve ortaklık ilişkilerinde hukuki destek almak için İstanbul şirket avukatı sayfamızı inceleyebilir, sorularınız için hukuk büromuza ulaşabilirsiniz. Avukat bulundurma yükümlülüğü için anonim şirketlerde avukat bulundurma zorunluluğu yazımıza göz atabilirsiniz.

Bu yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; somut durumunuz için hukuki destek almanız önerilir.

Kaynaklar

Paylaş:

İstanbul Avukat
Avukat

Birsen ÖZNUR