Avukatlık Kanunu’na göre esas sermayesi, Türk Ticaret Kanunu’nda anonim şirketler için öngörülen asgari sermayenin beş katı veya daha fazla olan anonim şirketler ile üye sayısı yüz veya daha fazla olan yapı kooperatifleri sözleşmeli bir avukat bulundurmak zorundadır. Anonim şirketlerde asgari esas sermaye 250.000 TL olduğundan, uygulamada esas sermayesi 1.250.000 TL ve üzerinde olan şirketler bu yükümlülüğe tabi kabul edilmektedir. Yükümlülüğe uymayan şirketlere avukat tayin edilmeyen her ay için ayrı ayrı idari para cezası verilir.
Şirketinizin bu yükümlülük kapsamında olup olmadığını belirlemek için ticaret sicilinde tescilli güncel esas sermaye tutarına bakmanız gerekir. Sermaye artırımı yapan şirketler, artırımın tescil edildiği tarihten itibaren bu yükümlülük kapsamına girebilir. Limited şirketler ise bu zorunluluğa tabi değildir; ancak onlar da hukuki risklerini yönetmek için sürekli danışmanlık almayı tercih edebilir.
| Kuruluş türü | Zorunluluk |
|---|---|
| Anonim şirket, sermaye asgari tutarın 5 katı ve üzeri | Sözleşmeli avukat zorunlu |
| Anonim şirket, daha düşük sermaye | Zorunlu değil |
| Limited şirket | Zorunlu değil |
| Yapı kooperatifi, 100 ve üzeri üye | Sözleşmeli avukat zorunlu |
| Aykırılık halinde | Her ay için idari para cezası |
Zorunluluğun Yasal Dayanağı Nedir?
Avukatlık Kanunu, kanun işlerinde mütalaa vermek, hakları dava etmek ve savunmak, adli işlemleri takip etmek ve bunlara ait evrakı düzenlemek işinin yalnızca baroda yazılı avukatlara ait olduğunu düzenler. Aynı maddede, belirli büyüklükteki anonim şirketler ile yapı kooperatiflerinin sözleşmeli avukat bulundurma yükümlülüğü de yer alır.
Bu düzenlemenin amacı, büyük ölçekli şirketlerin ve çok sayıda üyesi bulunan kooperatiflerin hukuki işlemlerinin bir avukat denetiminde yürütülmesini sağlamaktır. Böylece hem şirketlerin hem de onlarla işlem yapan üçüncü kişilerin hukuki güvenliği korunur. Yükümlülük, şirketin herhangi bir davası olup olmamasından bağımsızdır ve şirketin faaliyet konusu ne olursa olsun uygulanır.
Sermaye Sınırı Nasıl Hesaplanır?
Kanun, sermaye sınırını Türk Ticaret Kanunu’nda öngörülen asgari esas sermaye tutarına bağlamıştır. Bu nedenle asgari sermaye tutarı değiştiğinde, avukat bulundurma zorunluluğunun sınırı da değişir. Anonim şirketlerde asgari esas sermaye 2024 yılında yapılan değişiklikle 250.000 TL’ye, kayıtlı sermaye sistemindeki şirketlerde başlangıç sermayesi 500.000 TL’ye yükseltilmiştir.
Buna göre beş kat kuralı uygulandığında, esas sermayesi 1.250.000 TL veya daha fazla olan anonim şirketlerin sözleşmeli avukat bulundurması gerekir. Kayıtlı sermaye sistemindeki şirketlerde hangi tutarın esas alınacağı konusunda tereddüt yaşanabildiğinden, bu şirketlerin durumu ayrıca değerlendirilmelidir. Asgari sermaye tutarları için ticari şirketlerin kuruluşu yazımıza bakabilirsiniz.
Yapı Kooperatifleri İçin Kural Nedir?
Üye sayısı yüz veya daha fazla olan yapı kooperatifleri de sözleşmeli avukat bulundurmak zorundadır. Bu yükümlülük, kooperatiflerin üyelerden topladığı aidatlar ve yürüttüğü inşaat faaliyetleri nedeniyle üyelerin korunmasına yöneliktir. Üye sayısı yüzün altına düştüğünde ise bu yükümlülük de kendiliğinden sona erer.
Yapı kooperatiflerinde avukat, yönetim kurulu kararlarının, üyelik işlemlerinin, müteahhit sözleşmelerinin ve tapu devirlerinin hukuka uygunluğunu denetler. Kentsel dönüşüm projelerinde kooperatif modeliyle ilerleyen yapılar için bu denetim ayrıca önem taşır.
Yükümlülüğe Uyulmazsa Ne Olur?
Yükümlülüğe aykırı davranan şirket ve kooperatiflere, Cumhuriyet savcısı tarafından sözleşmeli avukat tayin etmedikleri her ay için idari para cezası verilir. Cezanın miktarı, sanayi sektöründe çalışan on altı yaşından büyük işçiler için suç tarihinde yürürlükte bulunan asgari ücretin iki aylık brüt tutarı kadardır.
Ceza her ay için ayrı ayrı uygulandığından, uzun süre avukat bulundurmayan bir şirket için toplam tutar yüksek bir maliyete ulaşabilir. Uygulamada barolar, ticaret sicil kayıtlarını inceleyerek yükümlülüğe uymayan şirketleri tespit edebilir ve Cumhuriyet başsavcılığına bildirebilir.
Sözleşmeli Avukatın Görevleri Nelerdir?
Sözleşmeli avukat, şirketin hukuki işlerini sürekli olarak takip eder. Şirket sözleşmelerinin hazırlanması ve incelenmesi, genel kurul ve yönetim kurulu kararlarının hukuka uygunluğunun denetlenmesi, iş hukuku uygulamaları, alacak takibi ve davaların yürütülmesi bu görevler arasında yer alır.
Avukatın görev kapsamı, şirket ile avukat arasında yapılan sözleşmeyle belirlenir. Sözleşmede hangi işlerin aylık ücrete dahil olduğu, hangi davaların ayrıca ücretlendirileceği açıkça yazılmalıdır. Avukatın şirket yönetimine düzenli olarak hukuki risk raporu sunması, sorunların dava aşamasına gelmeden çözülmesini kolaylaştırır.
Avukatlık Sözleşmesinde Nelere Dikkat Edilir?
Sözleşmeli avukatlık ilişkisi yazılı bir sözleşmeyle kurulmalıdır. Sözleşmede avukatın ücreti, ödeme dönemi, görev kapsamı, sözleşmenin süresi ve fesih koşulları yer almalıdır. Ücret, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde sözleşmeli avukatlar için belirlenen aylık tutarın altında olamaz.
Tarife her yıl yeniden belirlenir ve 2026-2027 dönemi tarifesi 3 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Sözleşmede avukatın şirketin hangi birimleriyle çalışacağı, bilgi ve belge akışının nasıl sağlanacağı ve gizlilik yükümlülükleri de düzenlenmelidir.
Avukat Bir Şirket Çalışanı Mıdır?
Sözleşmeli avukat, şirketle iş sözleşmesiyle bağlı bir çalışan olabileceği gibi, serbest çalışan bir avukat olarak hizmet sözleşmesiyle de görev yapabilir. Kanun, yükümlülüğün hangi yöntemle yerine getirileceği konusunda serbestlik tanır.
Uygulamada şirketlerin çoğu, serbest çalışan bir avukat veya avukatlık bürosuyla sözleşme yapar. Bu yöntem, şirketin iş hukuku, ticaret hukuku, vergi ve gayrimenkul gibi farklı uzmanlık alanlarındaki avukatlara tek bir sözleşmeyle erişmesini sağlar ve maliyetleri de daha öngörülebilir hale getirir. Kadrolu avukat çalıştıran şirketlerde ise avukatın mesleki bağımsızlığının korunması gerekir.
Yükümlülüğün Dışında Kalan Şirketler
Sermayesi sınırın altında kalan anonim şirketler ve bütün limited şirketler, avukat bulundurma zorunluluğuna tabi değildir. Ancak bu şirketler de hukuki riskleri önlemek için sürekli danışmanlık almayı tercih edebilir. Özellikle ortaklar arasındaki ilişkiler, iş sözleşmeleri ve büyük ticari anlaşmalar bu ihtiyacı doğurur.
Şirket kuruluşu, hisse devri ve sermaye artırımı gibi işlemlerde hukuki destek alınması, ileride doğabilecek uyuşmazlıkları azaltır. Hisse devri işlemleri için şirket hisse devri yazımıza bakabilirsiniz.
Kooperatif Ve Şirket Yöneticilerinin Sorumluluğu
Avukat bulundurma yükümlülüğüne uyulmaması nedeniyle verilen idari para cezası şirketin tüzel kişiliğine verilir; ancak bu cezanın şirkete verdiği zarar nedeniyle yöneticilerin sorumluluğu gündeme gelebilir. Yönetim kurulu üyeleri, kanundan doğan yükümlülükleri yerine getirmekle yükümlüdür ve bu yükümlülüklerin ihlali sorumluluk davasına konu olabilir.
Bu nedenle şirket yöneticilerinin her yıl sermaye durumunu ve yasal yükümlülükleri gözden geçirmesi, sözleşmeli avukatla yapılan sözleşmenin süresini takip etmesi gerekir. Sözleşmenin sona ermesi halinde yeni bir avukatla gecikmeden sözleşme yapılmalıdır; aradaki her ay için ayrı ceza riski doğar.
Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
En sık yapılan hata, sermaye artırımından sonra şirketin avukat bulundurma yükümlülüğü kapsamına girdiğinin fark edilmemesidir. Bir diğer hata, avukatla sözlü bir anlaşma yapılması ve sözleşmenin yazılı olarak düzenlenmemesidir. Bu durumda yükümlülüğün yerine getirildiğinin ispatı zorlaşır.
Avukatlık ücretinin asgari ücret tarifesinin altında belirlenmesi de hukuka aykırıdır. Şirketlerin hukuki süreçleri için İstanbul şirket avukatı sayfamızı inceleyebilir, sorularınız için İstanbul avukat ekibimize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; somut durumunuz için hukuki destek almanız önerilir.
