Kentsel dönüşümde daire başı maliyet, binanın toplam inşaat alanı ile metrekare başına yapım maliyetinin çarpılması, buna proje, ruhsat ve yıkım gibi giderlerin eklenmesi ve sonucun maliklerin paylaşım esasına göre bölünmesiyle bulunur. Resmi başlangıç noktası olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının her yıl yayımladığı yapı yaklaşık birim maliyetleri kullanılır; 2026 yılında üç kattan yüksek apartmanlar için bu değer metrekare başına 21.050 TL’dir.
Bu resmi değer, gerçek piyasa maliyetinin altında kalabilir ve KDV ile arsa bedelini içermez. Bu nedenle hesap yapılırken yüklenicinin teklifindeki metrekare fiyatı, resmi değer ve projenin özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.
2026 Yılı Resmi Birim Maliyetleri Nedir?
Mimarlık ve mühendislik hizmet bedellerinin hesabında kullanılan 2026 yılı yapı yaklaşık birim maliyetleri, 3 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğle belirlenmiş ve 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli olmuştur. Konutlarda sık kullanılan değerler şöyledir:
| Yapı sınıfı | Örnek | 2026 birim maliyeti |
|---|---|---|
| III-A | Üç kata kadar apartman tipi konut | 19.800 TL/m² |
| III-B | Üç kattan yüksek, 21,50 m’ye kadar konut | 21.050 TL/m² |
| III-C | 21,50 m’den yüksek konut | 23.400 TL/m² |
Bu değerler ortalama nitelikli malzeme esas alınarak belirlenir. Daha kaliteli malzeme, otopark, havuz veya sosyal tesis içeren projelerde gerçek maliyet bu değerlerin üzerine çıkar. Yine de bu tablo, yüklenicinin teklifinin makul olup olmadığını değerlendirmek için kullanışlı bir referanstır.
Daire Başı Maliyet Nasıl Hesaplanır? Örnek
Hesap üç adımda yapılır: toplam inşaat alanı birim maliyetle çarpılır, ek giderler eklenir ve sonuç maliklere paylaştırılır. Örnek: Yeni binanın toplam inşaat alanı 1.500 m², yapı sınıfı III-B ve bağımsız bölüm sayısı 12 olsun.
- Yapım maliyeti: 1.500 m² × 21.050 TL = 31.575.000 TL
- Daire başına düşen tutar: 31.575.000 TL ÷ 12 = 2.631.250 TL
- Yarısı Bizden hibesi düşüldükten sonra: 2.631.250 TL − 875.000 TL = 1.756.250 TL
Bu hesap, dairelerin eşit büyüklükte olduğu, KDV ile proje, ruhsat ve yıkım giderlerinin ayrıca eklenmediği ve resmi birim maliyetin esas alındığı varsayımına dayanır. Gerçek tekliflerde bu kalemler eklendiğinde tutar belirgin şekilde artabilir.
Maliyete Hangi Kalemler Girer?
Yalnızca inşaatın kendisi değil, dönüşüm sürecinin bütün giderleri maliyete dahildir. Başlıca kalemler şunlardır:
- Riskli yapı tespiti, zemin etüdü ve yıkım giderleri,
- Mimari ve statik projeler ile yapı ruhsatı harçları,
- Yapı denetim hizmet bedeli,
- İnşaat, malzeme ve işçilik giderleri,
- Altyapı bağlantıları, iskân ve tapu işlemleri,
- KDV ve maliklere ödenecek kira yardımları.
6306 sayılı Kanun kapsamındaki bazı işlemler harç ve damga vergisinden istisnadır (m. 7/9). Bu istisnalar, toplam maliyeti azaltan önemli bir kalemdir. Sözleşmede hangi giderlerin yükleniciye, hangilerinin maliklere ait olduğu tek tek yazılmalıdır.
Maliyet Arsa Payına Mı, Daire Büyüklüğüne Mi Göre Paylaşılır?
Maliyetin paylaşım esası maliklerin anlaşmasıyla belirlenir. Uygulamada iki yöntem yaygındır: maliyetin her malikin yeni binada alacağı dairenin metrekaresine göre bölünmesi veya eski arsa payına göre bölünmesi. Yeni dairelerin büyüklükleri farklıysa, metrekareye göre paylaşım daha adil sonuç verir.
Örneğin eski binada 40/1.000 arsa payına sahip ve yeni binada 120 m² daire alacak bir malik ile 40/1.000 arsa payına sahip ama 90 m² daire alacak malik aynı maliyeti ödememelidir. Paylaşım esası ve ek metrekare talep eden maliklerin ödeyeceği fark, dönüşüm kararında ve sözleşmede açıkça belirlenmelidir.
Kat Karşılığı Modelde Malik Maliyet Öder Mi?
Kat karşılığı modelde yüklenici, inşaat maliyetini arsa payının bir kısmı karşılığında üstlenir; malik ise yeni binada belirlenen sayıda daire alır. Arsanın değeri yüksek ve imar hakkı artıyorsa, malik hiç ödeme yapmadan yeni daire alabilir. İmar hakkı artmıyorsa, yüklenicinin kendisine kalacak dairelerle maliyeti karşılaması zorlaşır ve maliklerden ek ödeme istenir.
Bu nedenle “bedelsiz dönüşüm” teklifleri imar durumuyla birlikte değerlendirilmelidir. Teklifteki dairenin metrekaresi, eski daireye göre küçülüyorsa, bu küçülme de bir maliyet olarak hesaba katılmalıdır. Kat karşılığı modelin hukuki yapısı için kat karşılığı inşaat sözleşmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Maliyet Sonradan Artarsa Ne Olur?
Sözleşmede sabit bir bedel kararlaştırılmışsa, yüklenici kural olarak bu bedelle bağlıdır. Ancak inşaat süresince malzeme fiyatlarının öngörülemeyecek ölçüde artması gibi durumlarda, aşırı ifa güçlüğü hükümleri gündeme gelebilir. Yüklenicinin bu gerekçeyle ek ödeme istemesi her zaman haklı değildir ve somut koşullara göre değerlendirilir.
Bu riski azaltmak için sözleşmede fiyat farkının hangi endekse göre ve hangi sınırla uygulanacağı önceden kararlaştırılabilir. Maliklerin ödeme takvimi de inşaatın ilerleme seviyesine bağlanmalıdır. Örneğin kaba inşaat tamamlanmadan ödemenin büyük kısmının yapılması, yüklenicinin işi bırakması hâlinde malikleri korumasız bırakır.
Ek Metrekare Talebi Nasıl Fiyatlandırılır?
Yeni binada eski dairesinden daha büyük bir daire isteyen malik, aradaki farkı öder. Bu farkın fiyatı, sözleşmede metrekare başına belirlenen bir bedel üzerinden hesaplanır. Fark bedeli, inşaat maliyetine mi yoksa piyasa satış değerine mi göre belirleneceği açıkça yazılmalıdır; iki yöntem arasında ciddi fark olabilir.
Örneğin yüklenici ek metrekareyi piyasa satış fiyatından hesaplarsa, malik inşaat maliyetinin çok üzerinde bir bedel ödeyebilir. Bu nedenle ek metrekare bedelinin, sözleşme imzalanırken sabitlenmesi ve hangi tarihe kadar talep edileceğinin belirlenmesi maliklerin yararınadır.
Maliyet Hesabında Sık Yapılan Hatalar
En sık yapılan hata, net ve brüt metrekarenin karıştırılmasıdır. Yüklenici teklifinde brüt metrekare üzerinden fiyat verilirken, maliklerin dairelerini net metrekare üzerinden değerlendirmesi beklentilerin uyuşmamasına yol açar. Ortak alanların, otoparkın ve sığınağın metrekaresi de toplam inşaat alanına dahildir.
İkinci sık hata, yalnızca inşaat bedeline odaklanıp kira, taşınma ve yeni dairenin tefrişi gibi dolaylı giderleri hesaba katmamaktır. İnşaat süresince ödenecek kira, çoğu zaman toplam maliyetin önemli bir kısmını oluşturur. Bu giderlerin de baştan planlanması, malikin ödeme gücünü gerçekçi biçimde değerlendirmesini sağlar.
Maliyet Hesabında Yarısı Bizden Kredisi Nasıl Değerlendirilir?
Yarısı Bizden kapsamında verilen 875 bin TL’lik kredi, hibe gibi maliyetten düşülen bir tutar değildir; geri ödenmesi gereken bir borçtur. Bu nedenle daire başı maliyet hesaplanırken hibe tutarı düşülür, kredi ise malikin ödeme planına ayrıca eklenir.
Malik, kredi taksitlerini ve inşaat süresince ödeyeceği kirayı birlikte değerlendirmelidir. Örneğin hibe sonrası kalan maliyetin bir kısmı krediyle karşılanıyorsa, aylık taksit tutarının malikin gelirine uygun olup olmadığı sözleşme imzalanmadan önce hesaplanmalıdır. Kredi koşulları için kentsel dönüşüm kredisi yazımıza bakabilirsiniz.
Maliyet Teklifi Nasıl Değerlendirilir?
Birden fazla yükleniciden teklif alınması, maliyetin gerçekçi olup olmadığını görmenin en etkili yoludur. Teklifler karşılaştırılırken toplam bedel kadar, teklifin kapsadığı kalemler, malzeme listesi, teslim süresi ve gecikme cezası da dikkate alınmalıdır.
Teklifin hukuki güvenceleri, örneğin teminat mektubu, ödeme takvimi ve fesih şartları, fiyattan daha önemli olabilir. Sözleşmenin ve maliyet paylaşımının değerlendirilmesi için hukuk büromuzun desteği almak ve İstanbul kentsel dönüşüm avukatı sayfamızı incelemek faydalı olur. Ödeme güçlüğü yaşayan malikler için parası olmayan malik ne yapabilir yazımıza bakabilirsiniz.
Bu yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; somut durumunuz için hukuki destek almanız önerilir.
