Arabulucuya Başvuru Ücretli Midir?

İstanbul Avukat

Arabulucuya Başvuru Ücretli Midir?

Arabuluculuğa Başvuru Ücretli Midir?

Dava şartı olan zorunlu arabuluculukta arabuluculuk bürosuna başvurmak ücretsizdir. Taraflara ulaşılamaması, tarafların toplantıya katılmaması veya iki saatten az süren görüşmelerde anlaşma sağlanamaması halinde iki saatlik arabuluculuk ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Taraflar anlaşırsa ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak karşılanır.

Arabuluculuğa başvurmadan önce, uyuşmazlığınızın dava şartı arabuluculuk kapsamında olup olmadığını öğrenmeniz gerekir. İş, ticari, tüketici, kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşuluk hukukundan doğan bazı uyuşmazlıklarda arabuluculuk zorunludur. Bu kapsamda olmayan uyuşmazlıklarda isteğe bağlı arabuluculuğa başvurulabilir; ancak bu durumda ücret tamamen tarafların kendisine aittir.

DurumÜcreti kim öder?
Zorunlu arabuluculuk, taraflara ulaşılamadıAdalet Bakanlığı, iki saat
Zorunlu arabuluculuk, iki saatten kısa görüşme, anlaşma yokAdalet Bakanlığı, iki saat
İki saatten uzun görüşme, anlaşma yokİki saati aşan kısım taraflarca eşit
Anlaşma sağlandıTaraflarca eşit, aksi kararlaştırılmadıkça
İsteğe bağlı arabuluculukTaraflar

Zorunlu Arabuluculuk Nedir?

Zorunlu arabuluculuk, kanunda sayılan bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulmasının dava şartı olarak öngörülmesidir. Bu uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurmadan dava açılırsa dava usulden reddedilir. Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır.

Arabuluculuk bürosu, başvuru üzerine listeden bir arabulucu görevlendirir. Arabulucu tarafları ilk toplantıya davet eder ve görüşmeleri yürütür. Zorunlu arabuluculuk süreci kanunda belirtilen haftalar içinde tamamlanır ve zorunlu hallerde kısa bir süre uzatılabilir.

İlk Toplantı Ücretli Midir?

Zorunlu arabuluculukta taraflar ilk toplantı için ücret ödemez. Taraflara ulaşılamaması, tarafların katılmaması nedeniyle görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda anlaşma sağlanamaması halinde iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.

Görüşmeler iki saatten uzun sürer ve anlaşma sağlanamazsa, iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak karşılanır. Bakanlık bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti yargılama giderlerinden sayılır ve dava sonunda haksız çıkan tarafa yüklenebilir.

Anlaşma Sağlanırsa Ücret Nasıl Belirlenir?

Taraflar arabuluculuk sonunda anlaşırsa, arabuluculuk ücreti Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenir ve aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde karşılanır. Bu durumda ücret, tarifede belirlenen iki saatlik ücret tutarından az olamaz.

Anlaşma halindeki ücret genellikle anlaşma bedeli üzerinden yüzdesel olarak hesaplanır. Tarife her yıl Resmî Gazete’de yeniden yayımlanır ve uyuşmazlığın türüne göre farklı oranlar içerir. Taraflar, anlaşma belgesinde ücretin tamamının bir taraf tarafından ödenmesini de kararlaştırabilir; bu durumda belgede ücretin tutarı ve ödeme zamanı açıkça gösterilmelidir.

İsteğe Bağlı Arabuluculuk Ücreti Kim Öder?

Dava şartı olmayan uyuşmazlıklarda taraflar isteğe bağlı olarak arabulucuya başvurabilir. Bu durumda arabulucuyu taraflar birlikte seçer ve ücret, tarifeden az olmamak üzere taraflarla arabulucu arasında kararlaştırılır. Adalet Bakanlığı bu ücreti karşılamaz.

İsteğe bağlı arabuluculuk, aile içi miras uyuşmazlıkları veya ticari ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar gibi ilişkinin korunmasının önemli olduğu durumlarda tercih edilebilir. Ancak boşanma ve velayet gibi kamu düzenine ilişkin konular, tarafların serbestçe tasarruf edemeyeceği konular olduğundan arabuluculuğa elverişli değildir.

Masraflar Nasıl Karşılanır?

Arabuluculuk bürosunun yaptığı tebligat ve benzeri zorunlu giderler, anlaşma sağlanırsa anlaşmaya göre taraflarca ödenmek, anlaşma sağlanamazsa ileride haksız çıkacak taraftan tahsil edilmek üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Bu nedenle başvuru aşamasında tarafların herhangi bir masraf yatırması gerekmez.

Arabuluculuk sürecinde taraflar avukatla temsil edilebilir; ancak avukat zorunlu değildir. Avukatla temsil edilen taraflar, avukatlık ücretini kendi aralarındaki sözleşmeye göre öder. Anlaşma halinde Avukatlık Asgari Ücret Tarifesindeki arabuluculuk ücretleri dikkate alınır.

Toplantıya Katılmamanın Maliyeti Nedir?

Zorunlu arabuluculukta taraflardan biri geçerli bir mazeret göstermeden ilk toplantıya katılmazsa, bu durum son tutanakta belirtilir. Katılmayan taraf, açılacak davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine hükmedilecek vekâlet ücreti de yarıya iner.

Bu yaptırım, arabuluculuğa katılmamanın bedelinin ücret ödemekten çok daha yüksek olabileceğini gösterir. Toplantıya katılmanın sonuçları için arabuluculuk toplantısına gitmezsem ne olur yazımıza bakabilirsiniz.

Arabuluculuk Süreleri Etkiler Mi?

Zorunlu arabuluculukta arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez. Bu düzenleme, arabuluculuk sürecinde tarafların hak kaybına uğramasını önler.

Son tutanağın düzenlenmesinden sonra ise süreler kaldığı yerden işlemeye devam eder. Bu nedenle anlaşma sağlanamazsa dava açılması için kalan sürenin dikkatle hesaplanması gerekir. Özellikle kısa hak düşürücü sürelere tabi işe iade gibi davalarda bu hesap önem taşır.

Hangi Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk Zorunludur?

İşçi ile işveren arasındaki kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve işçilik alacakları ile işe iade talepleri, zorunlu arabuluculuğun ilk ve en yaygın uygulama alanıdır. Ticari davalarda konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri, tüketici uyuşmazlıklarının belirli bir parasal sınırın üzerindeki kısmı da bu kapsamdadır.

2023 yılından itibaren kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkından doğan uyuşmazlıklar da zorunlu arabuluculuk kapsamına alınmıştır. Ancak kiralanan taşınmazların ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin işlemler bu zorunluluğun dışındadır. Kapsamın doğru belirlenmesi, davanın usulden reddedilmemesi için önemlidir.

Arabuluculuk Bürosuna Nasıl Başvurulur?

Başvuru, ilgili adliyedeki arabuluculuk bürosuna şahsen yapılabileceği gibi, bazı uyuşmazlık türlerinde UYAP Vatandaş Portal veya e-Devlet üzerinden elektronik olarak da yapılabilir. Başvuruda tarafların kimlik ve iletişim bilgileri ile uyuşmazlığın konusu belirtilir. Karşı tarafın telefon numarası ve adresinin doğru verilmesi, sürecin hızlı yürümesini sağlar.

Büro başvuruyu kayda alır ve sıradaki arabulucuyu görevlendirir. Arabulucu tarafları telefonla veya diğer iletişim araçlarıyla arayarak toplantı tarihini bildirir. Toplantılar arabulucunun ofisinde, adliyede veya uygun görülürse uzaktan iletişim araçlarıyla yapılabilir.

Anlaşma Belgesinin Hukuki Değeri Nedir?

Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, taraflar ve avukatları ile arabulucu tarafından imzalanırsa icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Diğer durumlarda icra edilebilirlik şerhi alınması için sulh hukuk mahkemesine başvurulabilir. Kira ve taşınmazla ilgili anlaşmalarda şerh alınması zorunludur.

Anlaşma belgesinde üzerinde anlaşılan konular hakkında taraflar daha sonra dava açamaz. Bu nedenle anlaşma belgesinin içeriği imzalanmadan önce dikkatle incelenmelidir. Ödeme tarihleri, tutarlar ve ödenmemesi halinde uygulanacak hükümler açıkça yazılmalıdır.

Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

En sık yapılan hata, zorunlu arabuluculuğun ücretli olduğu düşüncesiyle başvurunun geciktirilmesi ve sürelerin kaçırılmasıdır. Bir diğer hata, ilk toplantıya katılmamak ve yargılama giderleri bakımından ağır sonuçlarla karşılaşmaktır.

Anlaşma belgesinin içeriğinin ve ücretin kim tarafından ödeneceğinin açıkça yazılmaması da sonradan uyuşmazlık doğurur. Arabuluculuk anlaşmasının hukuki niteliği için arabuluculuk anlaşma belgesinin iptali yazımızı okuyabilir, ticari uyuşmazlıklar için İstanbul ticari alacak avukatı sayfamıza, diğer sorularınız için avukatlarımıza ulaşabilirsiniz.

Bu yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; somut durumunuz için hukuki destek almanız önerilir.

Kaynaklar

Paylaş:

İstanbul Avukat
Avukat

Birsen ÖZNUR