Eşlerden biri diğerine pek kötü davranırsa, hayatına kastederse veya ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunursa, diğer eş bu özel sebebe dayanarak boşanma davası açabilir. Bu sebep ispatlandığında mahkeme ayrıca evlilik birliğinin sarsılıp sarsılmadığını araştırmaz. Fiziksel şiddet, ağır tehdit, işkence niteliğindeki davranışlar ve kişiyi aşağılayan ağır muameleler bu kapsamda değerlendirilir.
Dava açmadan önce olayın ne zaman yaşandığını ve ne zaman öğrenildiğini netleştirmeniz gerekir; çünkü bu sebebe dayanan dava, öğrenmeden itibaren altı ay ve her halde olayın üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Darp raporları, kolluk tutanakları, koruma kararları ve tanık beyanları davanın temel delilleridir. Acil bir tehlike varsa önce kendi güvenliğinizi sağlamalı ve koruma tedbiri istemelisiniz.
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Dava sebebi | Hayata kast, pek kötü veya ağır onur kırıcı davranış |
| Dava süresi | Öğrenmeden 6 ay, her halde 5 yıl |
| Affetme | Affeden eşin bu sebeple dava hakkı yok |
| Birliğin sarsılması | Ayrıca araştırılmaz |
| Koruma tedbiri | 6284 sayılı Kanun ile ayrıca istenebilir |
Pek Kötü Davranış Ne Demektir?
Pek kötü davranış, eşin vücut bütünlüğüne veya sağlığına yönelik ağır saldırıları ve ona acı veren, eziyet eden davranışları ifade eder. Dövmek, yaralamak, kilitlemek, aç bırakmak, cinsel şiddet uygulamak ve sistematik olarak psikolojik eziyet etmek bu kapsamdadır. Davranışın ağırlığı, eşler arasındaki olağan tartışmaların çok ötesinde olmalıdır.
Yargıtay uygulamasında tek bir fiziksel şiddet olayının bile, ağırlığına göre pek kötü davranış sayılabileceği kabul edilmektedir. Bununla birlikte karşılıklı itişme veya basit bir tartışma sırasında yaşanan hafif olaylar çoğu zaman bu özel sebep yerine evlilik birliğinin temelinden sarsılması kapsamında değerlendirilir. Bu ayrım, davanın hangi sebebe dayandırılacağını ve hangi sürelere tabi olacağını belirler. Bu nedenle olayların ayrıntılı ve tarih sırasıyla anlatılması, mahkemenin davranışın ağırlığını doğru değerlendirmesine yardımcı olur.
Hayata Kast Ve Onur Kırıcı Davranış Nedir?
Hayata kast, eşin öldürülmesine yönelik kasıtlı davranışlardır. Bıçakla saldırmak, boğmaya çalışmak, zehirlemeye teşebbüs etmek veya öldürmeye azmettirmek bu kapsamdadır. Eylemin tamamlanması gerekmez; teşebbüs aşamasında kalan davranışlar da boşanma sebebidir. Bu durumda ceza soruşturması da ayrıca yürütülür.
Ağır derecede onur kırıcı davranış ise eşin şeref ve haysiyetini ağır biçimde zedeleyen davranışlardır. Eşi başkalarının önünde ağır biçimde aşağılamak, ağır hakaretlerde bulunmak, onur kırıcı lakaplar takmak veya cinsel içerikli küçük düşürücü davranışlar bu kapsamda değerlendirilir. Davranışın ağırlığı, tarafların sosyal ve kültürel durumu dikkate alınarak belirlenir.
Genel Boşanma Sebebinden Farkı Nedir?
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması genel bir sebeptir ve davacının ortak hayatın çekilmez hale geldiğini ispatlaması gerekir. Pek kötü davranış ise özel ve mutlak bir sebeptir; davranış ispatlandığında hâkim boşanmaya karar verir ve evliliğin ayrıca sarsılıp sarsılmadığını araştırmaz.
Özel sebebin bir dezavantajı ise altı aylık hak düşürücü süredir. Genel sebepte böyle bir süre bulunmaz. Bu nedenle uygulamada davalar çoğu zaman hem pek kötü davranış sebebine hem de evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine birlikte dayandırılır. Böylece süre kaçırılmış veya davranışın ağırlığı yeterli görülmemişse bile genel sebeple boşanma kararı verilebilir.
Dava Süresi Ne Zaman Başlar?
Davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her halde bu sebebin doğumunun üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer. Pek kötü davranış genellikle bizzat yaşandığından, öğrenme tarihi çoğu zaman olayın gerçekleştiği tarihtir. Süre hak düşürücüdür ve mahkeme tarafından kendiliğinden dikkate alınır.
Süregelen şiddet durumlarında her yeni olay yeni bir süre başlatır. Örneğin yıllardır devam eden ve son olarak üç ay önce yaşanan bir şiddet olayı varsa, son olay için dava süresi henüz dolmamıştır. Önceki olaylar ise hem genel sebebin hem de kusurun ispatında delil olarak kullanılabilir.
Affetme Dava Hakkını Ortadan Kaldırır Mı?
Kanun, affeden tarafın bu sebebe dayanarak dava hakkının olmadığını düzenler. Affetme, açık bir beyanla olabileceği gibi şiddetten sonra uzun süre olağan bir evlilik hayatı sürdürmek gibi davranışlarla da gerçekleşebilir. Ancak mahkemeler, şiddet mağdurlarının çoğu zaman ekonomik bağımlılık veya korku nedeniyle evde kalmaya devam ettiğini dikkate alır.
Şikâyetten vazgeçmek veya kolluğa verilen ifadede olayı küçümsemek tek başına affetme anlamına gelmeyebilir. Affedilmiş bir olaydan sonra yeni bir şiddet olayı yaşanırsa, yeni olay için dava hakkı yeniden doğar ve affedilen eski olaylar da kusurun belirlenmesinde dikkate alınabilir.
Hangi Deliller Kullanılır?
Pek kötü davranışın ispatında en güçlü deliller resmi kayıtlardır. Mahkeme genel iddialardan çok bu belgelere itibar eder:
- Hastane ve adli tıp darp raporları
- Kolluk tutanakları ve ifade kayıtları
- 6284 sayılı Kanun kapsamında verilmiş koruma kararları
- Ceza soruşturması ve kovuşturma dosyaları
- Tehdit içeren mesajlar ve sesli kayıtlar
- Olaylara tanık olan komşular, akrabalar ve çocukların öğretmenleri
Darp raporunun olaydan hemen sonra alınması önemlidir; gecikmeli alınan raporlarda bulguların kaybolması ispatı zorlaştırır. Ceza dosyasında verilen mahkûmiyet kararı boşanma hâkimini bağlamasa da güçlü bir delil niteliği taşır. Delillerin hukuka uygun yollarla elde edilmesi ve asıllarının saklanması gerekir.
Koruma Tedbiri Nasıl İstenir?
Şiddete uğrayan eş, boşanma davasından bağımsız olarak 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbiri isteyebilir. Şiddet uygulayan eşin ortak konuttan uzaklaştırılması, yaklaşmama ve iletişim yasağı bu tedbirler arasındadır. Talep aile mahkemesine, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılabilir.
Koruyucu tedbir için şiddetin ispatına dair delil aranmaz ve karar genellikle aynı gün verilir. Ayrıntılar için uzaklaştırma kararı nedir, nasıl alınır ve uzaklaştırma kararı talep dilekçesi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Tazminat Ve Nafaka Talepleri
Pek kötü davranışa maruz kalan eş, boşanma yüzünden zedelenen menfaatleri için maddi tazminat, kişilik haklarına yapılan saldırı için manevi tazminat isteyebilir. Fiziksel şiddet ve ağır onur kırıcı davranışlar, kişilik haklarına yönelik ağır saldırı kabul edildiğinden manevi tazminatın miktarını da etkiler.
Yoksulluk nafakası, kusuru daha ağır olmayan ve boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe verilir. Şiddet uygulayan eşin kusuru ağır kabul edildiğinden, onun nafaka talebi genellikle reddedilir. Dava sürerken geliri olmayan eş tedbir nafakası isteyebilir; bu nafaka için kusur aranmaz.
Çocukların Velayeti Nasıl Etkilenir?
Mahkeme velayet kararı verirken çocuğun üstün yararını esas alır. Eşine şiddet uygulayan ebeveynin çocuğa da zarar verme riski, sosyal inceleme raporuyla değerlendirilir. Çocuğun şiddete tanık olması bile onun gelişimini olumsuz etkileyen bir durum olarak kabul edilir.
Şiddet uygulayan ebeveynle kişisel ilişki tamamen kaldırılmayabilir; ancak görüşmelerin uzman eşliğinde veya belirli bir yerde yapılmasına karar verilebilir. Sürecin hukuki boyutları için İstanbul boşanma avukatı sayfamızı inceleyebilir, sorularınız için avukatlarımıza ulaşabilirsiniz.
Bu yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; somut durumunuz için hukuki destek almanız önerilir.
