Apostil Nedir?

Apostil, bir ülkede düzenlenen resmî belgenin başka bir ülkede kullanılabilmesi için belgedeki imza, mühür veya kaşenin gerçekliğini doğrulayan uluslararası tasdik şerhidir. Apostil işlemi, 5 Ekim 1961 tarihli Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi’ne dayanır.

Apostil yalnızca belgenin hangi makam tarafından düzenlendiğini ve belgedeki imzanın gerçekliğini doğrular. Belgenin içeriğinin doğru olduğunu, hukuki işlemin geçerli bulunduğunu veya yabancı makam tarafından mutlaka kabul edileceğini garanti etmez.

Apostil Şerhi Nedir?

Apostil şerhi, Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf bir ülkede düzenlenen resmî belgenin diğer taraf ülkelerde diplomatik veya konsolosluk tasdiki aranmadan kullanılmasını sağlar. Şerh belgenin üzerine, arkasına veya belgeye bağlı ayrı bir sayfaya eklenebilir. Elektronik belgelerde ise güvenli elektronik imzalı ve doğrulanabilir bir dosya olarak oluşturulur.

Apostilde belgenin düzenlendiği ülke, imzalayan kişinin adı ve sıfatı, belge üzerindeki mühür veya kaşe, tasdik tarihi, yetkili makam ve apostil numarası yer alır. Başlığın Fransızca olarak “Apostille (Convention de La Haye du 5 octobre 1961)” şeklinde bulunması gerekir.

Apostil şerhinde yer alan temel bilgiler şunlardır:

• Belgenin düzenlendiği ülke
• Belgeyi imzalayan kişinin adı
• İmzalayan kişinin sıfatı
• Belgede bulunan mühür veya kaşenin ait olduğu makam
• Apostilin düzenlendiği yer ve tarih
• Apostili düzenleyen makam
• Apostil sıra veya kayıt numarası
• Yetkili kişinin imzası
• Apostil makamının mühür veya kaşesi

Apostil belgenin esasını inceleyen bir karar değildir. Örneğin yabancı mahkeme kararına apostil yaptırılması, kararın Türkiye’de kendiliğinden hüküm doğurmasını sağlamaz; ayrıca tanıma, tenfiz veya nüfusa tescil işlemi gerekebilir.

Apostil Ne İşe Yarar?

Apostilin temel işlevi, yabancı ülkede kullanılacak resmî belge için uzun diplomatik tasdik zincirini kaldırmaktır. Apostil Sözleşmesi bulunmasaydı belgeyi düzenleyen makamın, ülkenin dışişleri makamının ve belgenin sunulacağı ülkenin konsolosluğunun ayrı ayrı onayı gerekebilirdi.

Usulüne uygun apostil şerhi, belgenin kaynağını tasdik ettiği için yabancı makamın ayrıca Türk konsolosluğundan onay istemesine kural olarak gerek bırakmaz. Bununla birlikte belgenin tercümesi, güncel tarihli olması veya belirli bir formatta düzenlenmesi ayrıca talep edilebilir.

Apostil aşağıdaki işlemlerde kullanılabilir:

• Yurt dışında evlenme ve boşanma işlemleri
• Vatandaşlık ve oturma izni başvuruları
• Eğitim ve diploma denklik işlemleri
• Yabancı ülkede işe giriş
• Şirket kuruluşu ve ticari işlemler
• Miras ve veraset işlemleri
• Yabancı mahkeme kararlarının kullanılması
• Vekâletname ve muvafakatname işlemleri
• Evlat edinme ve velayet işlemleri
• Adli sicil belgesinin yabancı makama sunulması

Apostil bulunması, belgenin hedef ülkedeki maddi hukuk kurallarına uygunluğunu göstermez. Yabancı kurum, belgenin kullanım amacına göre ek belge, tercüme, noter onayı veya belirli bir süre içinde düzenlenmiş nüsha isteyebilir.

Hangi Belgeler İçin Apostil Alınabilir?

Apostil, kamu makamları tarafından düzenlenen veya resmî nitelik kazandırılan belgelere uygulanabilir. Mahkeme kararları, nüfus kayıtları, adli sicil belgeleri, noterlik işlemleri ve diploma gibi eğitim belgeleri en sık apostil yaptırılan evraklar arasındadır.

Tamamen özel kişiler arasında düzenlenen ve üzerinde resmî tasdik bulunmayan bir belgeye doğrudan apostil uygulanamaz. Özel belgedeki imzanın noter tarafından onaylanması durumunda apostil, özel açıklamanın doğruluğuna değil noter imzası ve mührüne uygulanabilir.

Apostil yapılabilecek başlıca belgeler şunlardır:

• Mahkeme kararları ve kesinleşme şerhleri
• Savcılık ve adli makam belgeleri
• Adli sicil kayıtları
• Nüfus kayıt örnekleri
• Doğum, evlenme ve ölüm kayıt örnekleri
• İkametgâh ve yerleşim yeri belgeleri
• Diploma, mezuniyet belgesi ve transkript
• Noter onaylı vekâletname ve muvafakatnameler
• Noter onaylı imza beyannameleri
• Şirket ve ticaret sicili belgeleri
• Resmî kurumlarca düzenlenen izin ve ruhsatlar
• Resmî sağlık raporları
• Bilirkişi veya yeminli tercüman imzası noter tarafından onaylanmış belgeler

Diploma ve transkript gibi bazı belgelerin apostilden önce üniversite, il millî eğitim müdürlüğü veya ilgili idari makam tarafından tasdik edilmesi gerekebilir. Belgeyi imzalayan kişinin imza örneği apostil makamında bulunmuyorsa ön tasdik istenebilir.

Apostil Şerhi Nereden Alınır?

Türkiye’de apostil vermeye yetkili makam, belgenin adli veya idari nitelikte olmasına göre değişir. Dışişleri Bakanlığının apostil açıklamasına göre idari belgeler valilik ve kaymakamlıklarda; adli belgeler ise ağır ceza mahkemesi bulunan yerlerdeki adli yargı adalet komisyonu başkanlıklarında apostil edilir.

Türk büyükelçilikleri ve başkonsoloslukları apostil düzenlemeye yetkili değildir. Türkiye’de düzenlenen belgeye yurt dışındaki Türk konsolosluğundan apostil alınamaz. Belge Türkiye’deki yetkili makama sunulmalı veya belge türü uygunsa e-Apostil başvurusu yapılmalıdır.

Başvurudan önce ilgili valilik, kaymakamlık veya adalet komisyonunun belgenin aslı, fotokopisi, kimlik veya vekâletname isteyip istemediği kontrol edilmelidir. Makamların hizmet yeri ve başvuru saatleri illere göre değişebilir.

Apostil Nasıl Alınır?

İlk olarak belgenin hangi ülkede ve hangi işlem için kullanılacağı belirlenmelidir. Hem belgenin düzenlendiği ülkenin hem de sunulacağı ülkenin Apostil Sözleşmesi kapsamında olması gerekir. Ayrıca kabul edecek kurumdan belgenin aslı, onaylı örneği, tercümesi ve güncellik süresi hakkında bilgi alınmalıdır.

Belge uygun şekilde temin edildikten sonra idari veya adli niteliğine göre yetkili apostil makamına götürülür. Yetkili makam belgedeki imza ve mührü kontrol eder, kayıt numarası oluşturarak apostil şerhini belgeye ekler. Ardından gerekiyorsa tercüme ve noter işlemleri tamamlanır.

Apostil alma süreci genel olarak şöyledir:

1. Belgenin kullanılacağı ülkenin Apostil Sözleşmesi’ne taraf olup olmadığı kontrol edilir.
2. Belgeyi kabul edecek kurumun talepleri öğrenilir.
3. Belgenin aslı veya apostile uygun resmî örneği alınır.
4. Gerekliyse belgeyi düzenleyen kurumdan ön tasdik yaptırılır.
5. Belgenin adli veya idari nitelikte olduğu belirlenir.
6. Valilik, kaymakamlık veya adalet komisyonuna başvurulur.
7. Apostil şerhi kontrol edilir.
8. Hedef ülkenin diline tercüme ve gerekiyorsa noter onayı yaptırılır.
9. Apostilli belge yabancı kuruma sunulur.

Belgenin önce tercüme mi yoksa apostil mi edileceği kullanım ülkesinin uygulamasına göre değişebilir. En yaygın yöntem, asıl belgeye önce apostil yaptırılması ve ardından belgeyle apostil şerhinin birlikte tercüme edilmesidir.

E-Apostil Başvurusu Nasıl Yapılır?

E-Apostil, fiziksel apostille aynı hukuki işlevi gören elektronik tasdik belgesidir. Başvuru e-Apostil sistemi veya e-Devlet üzerindeki PTT e-Apostil hizmeti kullanılarak yapılabilir. Başvurucu belge türünü ve kullanılacağı ülkeyi seçerek talebini elektronik ortamda yetkili makama iletir.

Başvuru uygun bulunursa elektronik imzalı apostilli belge sisteme yüklenir ve başvurucu tarafından indirilebilir. Elektronik apostilin doğruluğu belge üzerindeki kayıt veya doğrulama bilgileriyle kontrol edilebilir. Elektronik dosyanın yalnızca çıktısını vermek yerine orijinal PDF’nin de yabancı makama iletilmesi yararlı olur.

2026 yılında e-Apostil kapsamında alınabilen başlıca belgeler şunlardır:

• Adli sicil kaydı belgesi
• Mahkeme kararları
• Nüfus kayıt örneği
• Çok dilli doğum kayıt örneği (Formül A)
• Çok dilli evlenme kayıt örneği (Formül B)
• Çok dilli ölüm kayıt örneği (Formül C)

E-Apostil başvurusunda süreç şu şekilde ilerler:

1. e-Devlet veya eapostil.gov.tr hesabına giriş yapılır.
2. Belge türü ve kullanılacağı ülke seçilir.
3. Belgeye ilişkin bilgiler doldurulur.
4. Sistem tarafından istenen hizmet bedeli ödenir.
5. Başvuru elektronik ortamda yetkili makama gönderilir.
6. Sonuç başvuru ekranından takip edilir.
7. Elektronik imzalı apostilli PDF indirilir.
8. Belge doğrulama ekranından kontrol edilir.

Lahey Konferansının açıklamasına göre e-Apostil, kâğıt apostille aynı geçerliliğe sahiptir. Bununla birlikte belgenin gönderileceği kurumun elektronik dosyayı hangi yöntemle kabul ettiğinin önceden sorulması uygulamadaki gecikmeleri önleyebilir.

Yurt Dışından Alınan Belgeye Apostil Nasıl Yaptırılır?

Yabancı ülkede düzenlenen belgeye apostil verme yetkisi Türkiye’deki makamların değil, belgenin düzenlendiği ülkenin yetkili makamlarınındır. Örneğin Fransa’da verilen mahkeme kararına Türkiye’deki valilik veya adalet komisyonu apostil koyamaz; işlem Fransa’nın belirlediği yetkili makamdan alınmalıdır.

Yabancı belge apostillendikten sonra Türkiye’de kullanılacaksa belgenin tamamı ve apostil şerhi Türkçeye çevrilir. Kurumun talebine göre çeviri Türkiye’de yeminli tercüman tarafından yapılarak noter onayından geçirilebilir. Yurt dışında yapılan tercümelerde ise ilgili ülke makamlarının ve Türk dış temsilciliğinin uygulaması kontrol edilmelidir.

Yabancı belgenin Türkiye’de kullanılması için izlenebilecek yol şöyledir:

1. Belgenin aslı veya resmî onaylı örneği düzenlendiği ülkeden alınır.
2. O ülkede apostil vermeye yetkili makam tespit edilir.
3. Belgeye düzenlendiği ülkede apostil yaptırılır.
4. Belge ve apostil şerhi Türkçeye tercüme edilir.
5. Gerekliyse tercüme noter tarafından onaylanır.
6. Belge ilgili Türk makamına sunulur.
7. Yabancı mahkeme kararı söz konusuysa tanıma, tenfiz veya tescil şartları ayrıca yerine getirilir.

Belgenin düzenlendiği ülke Apostil Sözleşmesi’ne taraf değilse normal tasdik zinciri uygulanır. Bu süreç genellikle belgenin düzenlendiği ülkedeki yetkili makam, dışişleri makamı ve Türk büyükelçiliği veya konsolosluğu üzerinden yürütülür; kesin sıra ülkeye ve belge türüne göre değişebilir.

Apostilli Belgenin Tercüme ve Noter Onayı Gerekir mi?

Apostil, belgenin dilini değiştirmez ve tercüme yerine geçmez. Türkçe düzenlenen apostilli belge yabancı ülkeye sunulacaksa hedef kurum kendi resmî diline veya kabul ettiği başka bir dile tercüme isteyebilir. Yabancı dildeki belge Türkiye’de kullanılacaksa kural olarak Türkçe tercüme gerekir.

Tercümenin noter tarafından onaylanıp onaylanmayacağı belgeyi kabul edecek makamın kurallarına bağlıdır. Bazı kurumlar yeminli tercüman çevirisini yeterli bulurken bazıları noter onayı veya konsoloslukça tanınan tercüman kullanılmasını şart koşabilir.

Muhtemel işlem sıraları şunlardır:

Apostil şerhinin de tercümeye dâhil edilmesi gerekir. Yalnızca asıl belgenin çevrilmesi, yabancı kurumun apostilin içeriğini ve hangi belgeye ait olduğunu tespit edememesine neden olabilir.

Apostil Hangi Ülkelerde Geçerlidir?

Apostil, 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi’nin iki ülke arasındaki ilişkide yürürlükte olması durumunda geçerlidir. HCCH’nin güncel taraf devletler tablosuna göre Haziran 2026 itibarıyla Sözleşme’nin 130 tarafı bulunmaktadır.

Almanya, Fransa, Hollanda, İtalya, İspanya, Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Çin, Japonya, Güney Kore, Avustralya, Rusya, Ukrayna, Suudi Arabistan ve Türkiye Sözleşme kapsamındaki ülkelere örnek gösterilebilir. Ancak yeni katılan ülkelere diğer devletlerin itiraz etmesi veya bazı ülke topraklarında farklı uygulamalar bulunması mümkün olduğundan güncel tablo kontrol edilmelidir.

Apostil kullanılmadan önce şu hususlar incelenmelidir:

• Belgeyi düzenleyen ülkenin taraf olup olmadığı
• Belgenin sunulacağı ülkenin taraf olup olmadığı
• Sözleşmenin iki ülke arasında yürürlüğe girip girmediği
• Taraf devletlerden birinin katılıma itiraz edip etmediği
• Belgenin Sözleşme kapsamındaki resmî belge niteliğinde olup olmadığı
• İki ülke arasındaki özel anlaşmanın apostili de kaldırıp kaldırmadığı
• Belgeyi kabul edecek kurumun tercüme ve güncellik talepleri

Bazı çok dilli nüfus belgeleri bakımından özel uluslararası anlaşmalar apostil zorunluluğunu kaldırabilir. Örneğin Çok Dilde Nüfus Kayıt Örnekleri Verilmesine Dair Sözleşme kapsamındaki Formül A, B ve C belgeleri, ilgili taraf ülkeler arasında ek tasdik aranmadan kabul edilebilir.

Apostil Ücreti ve Geçerlilik Süresi

Valilik ve kaymakamlıklarda yapılan fiziksel apostil işlemleri için kural olarak ücret alınmaz. Bununla birlikte belgenin çıkarılması, noter onayı, yeminli tercüme, kargo ve fotokopi gibi işlemler ayrıca ücretli olabilir. Yabancı ülkelerde apostil ücretleri ise o ülkenin mevzuatına göre değişir.

PTT tarafından yürütülen e-Apostil hizmetinde belge başına hizmet bedeli alınır. PTT’nin güncel tarifesinde nüfus ve kişisel hâl belgeleriyle adli sicil belgesi için 80 TL, mahkeme kararları için 160 TL hizmet bedeli gösterilmektedir. Tarifeler değişebileceğinden kesin tutar ödeme aşamasında PTT’nin e-Apostil bilgilerinden kontrol edilmelidir.

Apostilin kendisi için genel bir sona erme tarihi bulunmaz. Ancak apostilin bağlı olduğu belgenin geçerlilik süresi olabilir. Adli sicil, ikametgâh ve nüfus belgesi gibi evraklar için yabancı kurumlar son üç veya altı ay içinde düzenlenmiş belge isteyebilir.

Apostil Yapılamayan Belgeler Nelerdir?

Lahey Apostil Sözleşmesi yalnızca resmî belgeler için uygulanır. Resmî imza veya tasdik taşımayan özel yazışmalar, fotokopiler, imzasız belgeler ve kaynağı belirlenemeyen elektronik çıktılar doğrudan apostil edilemez. Belgenin önce noter veya ilgili kamu kurumu tarafından resmî nitelik kazanması gerekebilir.

Sözleşme ayrıca diplomasi veya konsolosluk görevlilerince düzenlenen belgelerle ticaret ve gümrük işlemleriyle doğrudan ilgili bazı idari belgeleri kapsam dışında bırakmıştır. Bu belgelerde uygulanacak tasdik veya muafiyet usulü, belgenin türüne ve sunulacağı ülkeye göre belirlenir.

Doğrudan apostil yapılamayabilecek belgeler şunlardır:

• İmzasız ve mühürsüz özel belgeler
• Onaysız fotokopiler
• Kaynağı doğrulanamayan internet çıktıları
• Özel kişiler arasındaki noter onaysız sözleşmeler
• Diplomatik veya konsolosluk görevlilerinin düzenlediği belgeler
• Ticaret ve gümrük işlemleriyle doğrudan ilgili kapsam dışı idari belgeler
• İmzası apostil makamınca doğrulanamayan belgeler
• Sahte, tahrif edilmiş veya okunamayacak durumdaki evraklar
• Apostil Sözleşmesi’ne taraf olmayan ülkeye sunulacak belgeler

Bir belgeye apostil yapılamaması, belgenin yurt dışında hiçbir şekilde kullanılamayacağı anlamına gelmez. Normal tasdik, konsolosluk onayı veya iki ülke arasındaki özel anlaşmada öngörülen yöntem uygulanabilir.

Apostil ile Konsolosluk Onayı Arasındaki Fark

Apostil, Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf ülkeler arasında kullanılan tek aşamalı bir tasdik yöntemidir. Yetkili makamın apostil şerhi vermesiyle konsolosluk tasdikine kural olarak ihtiyaç kalmaz. İşlem yalnızca belgenin düzenlendiği ülkedeki yetkili makam tarafından yapılır.

Konsolosluk onayı veya normal tasdik ise Apostil Sözleşmesi’nin uygulanmadığı ülkelerde kullanılan daha uzun bir süreçtir. Belge önce düzenlendiği ülkedeki yerel ve dışişleri makamlarınca, ardından belgenin sunulacağı ülkenin diplomatik temsilciliğince tasdik edilebilir.

Hangi yöntemin uygulanacağı yalnızca ülkenin adına bakılarak belirlenmemelidir. Belge türü, iki ülke arasındaki anlaşmalar ve kabul edecek kurumun güncel talepleri kontrol edilerek apostil, doğrudan kabul veya konsolosluk tasdiki yollarından uygun olanı seçilmelidir.