Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı, eşlerin hazırladığı ve hâkimin onayladığı boşanma protokolüyle yapılır. Protokolde hangi taşınmaz, araç, banka hesabı ve eşyanın kime kalacağı, devirlerin ne zaman yapılacağı ve mal rejiminden doğan başka bir talep bulunup bulunmadığı açıkça yazılmalıdır. Hâkim, boşanmanın mali sonuçlarına ilişkin düzenlemeyi uygun bulmadıkça boşanmaya karar veremez (TMK m. 166/3).
Protokol imzalanmadan önce eşlerin adına kayıtlı bütün malvarlığı değerlerinin listesini çıkarmak gerekir. Protokolde unutulan bir mal, ileride ayrı bir mal rejimi tasfiyesi davasının konusu olabilir; protokoldeki genel bir feragat maddesi ise bu davayı da engelleyebilir.
Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı Zorunlu Mu?
Hayır. Eşler mal paylaşımını protokolde düzenleyebilir veya protokolde bu konuyu açık bırakıp boşanmadan sonra ayrı bir dava açabilir. Ancak hâkim, boşanmanın mali sonuçlarına ilişkin düzenlemeyi uygun bulmak zorundadır. Bu nedenle mal paylaşımının protokol dışında bırakılacağı da açıkça yazılmalıdır.
Uygulamada en güvenli yol, paylaşımın protokolde ayrıntılı olarak yapılmasıdır. Bu sayede boşanma kesinleştikten sonra yıllarca sürebilecek bir tasfiye davasına gerek kalmaz. Boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmadığından, onaylanan protokol taraflar için bağlayıcı hâle gelir (TMK m. 184/5).
Hangi Mallar Paylaşıma Girer?
Eşler arasında başka bir mal rejimi sözleşmesi yoksa edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır (TMK m. 202). Her eş, diğer eşin evlilik süresince karşılığını vererek edindiği malların artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir (TMK m. 219, 236). Evlilikten önce sahip olunan mallar, miras veya bağışla edinilenler ve kişisel kullanım eşyaları ise kişisel maldır ve paylaşıma girmez (TMK m. 220).
Anlaşmalı boşanmada eşler bu kurallarla bağlı değildir; paylaşımı istedikleri oranda yapabilirler. Örneğin evlilikte alınan ve yarı yarıya paylaşılması gereken bir daireyi tamamen bir eşe bırakıp, diğer eşe araç ve banka hesabındaki parayı vermek mümkündür. Hâkim, paylaşımın açıkça hakkaniyete aykırı olup olmadığını ve iradenin serbestçe açıklandığını denetler.
Protokolde Mal Paylaşımı Nasıl Yazılır?
Protokolde her mal için şu bilgiler yer almalıdır:
- Taşınmazın il, ilçe, ada, parsel ve bağımsız bölüm numarası; aracın plakası,
- Malın kime kalacağı ve karşılığında ödenecek bir bedel varsa tutarı ve ödeme tarihi,
- Devrin ne zaman ve nasıl yapılacağı, devir masraflarını kimin ödeyeceği,
- Malın üzerindeki kredi veya ipotek borcunu kimin üstleneceği,
- Ev eşyası, ziynet ve kişisel eşyaların akıbeti.
“Ev eşyaları paylaşılmıştır” gibi genel ifadeler, ileride uyuşmazlık çıkmasına neden olur. Özellikle krediyle alınmış taşınmazlarda, kredi borcunun kim tarafından ödeneceği ve bankanın bu duruma onay vermesi gerekip gerekmediği ayrıca değerlendirilmelidir. Protokolün genel yapısı için anlaşmalı boşanma protokolü nasıl hazırlanır yazımıza bakabilirsiniz.
Tapu Ve Araç Devri Nasıl Yapılır?
Protokolde taşınmazın bir eşe devredileceği kararlaştırılmışsa, devir boşanma kararının kesinleşmesinden sonra yapılır. Diğer eş tapu müdürlüğünde devri gönüllü olarak yapabilir. Protokolde hâkimin tescil kararı vermesi istenmişse, kesinleşen karar ile doğrudan tapu müdürlüğüne başvurularak tescil talep edilebilir.
Araç devirleri ise noterde yapılır. Devir yükümlülüğünü yerine getirmeyen eşe karşı, kesinleşmiş boşanma kararı ilam niteliğinde olduğundan icra yoluna gidilebilir. Bu nedenle protokolde devir için bir tarih belirlenmesi ve devrin yapılmaması hâlinde ne olacağının yazılması uygulamada büyük kolaylık sağlar.
Feragat Maddesi Neden Önemlidir?
Protokollerde sıklıkla “taraflar mal rejiminin tasfiyesinden doğan her türlü talepten karşılıklı olarak feragat etmiştir” gibi bir madde yer alır. Bu madde, hâkim onayıyla kesinleştikten sonra bağlayıcıdır ve sonradan mal rejiminin tasfiyesi davası açılmasını engeller. Feragat edilen bir hakkın sonradan geri istenmesi kural olarak mümkün değildir.
Bu nedenle feragat maddesi imzalanmadan önce eşin bütün malvarlığının bilindiğinden emin olunmalıdır. Örneğin eşin adına kayıtlı olduğu bilinmeyen bir şirket payı veya yurt dışındaki bir hesap, feragat maddesi nedeniyle sonradan talep edilemeyebilir. Mal varlığı belirsizse, protokol imzalanmadan önce tapu, araç ve ticaret sicili kayıtları sorgulanmalıdır.
Protokole Uyulmazsa Ne Yapılır?
Protokoldeki mal paylaşımına ilişkin hükümler, kesinleşmiş boşanma kararının parçası olduğu için ilam niteliğindedir. Para ödenmesine ilişkin yükümlülükler için ilamlı icra takibi başlatılabilir. Taşınmaz devrine ilişkin yükümlülük yerine getirilmezse, tescil için mahkemeye başvurulabilir.
Protokolün yerine getirilmemesi, boşanma kararını ortadan kaldırmaz. Bu nedenle ödeme ve devir yükümlülüklerinin boşanma kararından önce veya duruşma günü yerine getirilmesi, en güvenli yöntemdir. Konuyla ilgili ayrıntılar için anlaşmalı boşanma protokolüne uyulmazsa ne olur yazımıza bakabilirsiniz.
Ziynet Ve Ev Eşyası Protokolde Nasıl Yazılır?
Düğünde takılan altınlar ve ziynet eşyaları, kural olarak kadına ait kabul edilir. Protokolde ziynetlerin kimde kaldığı, iade edilip edilmeyeceği veya karşılığında bir bedel ödenip ödenmeyeceği açıkça yazılmalıdır. Aksi hâlde boşanmadan sonra ayrı bir ziynet alacağı davası gündeme gelebilir.
Ev eşyası için de benzer bir düzenleme yapılmalıdır. Hangi eşyanın kime kalacağının liste hâlinde protokole eklenmesi, sonradan çıkacak tartışmaları önler. Ziynetlerin kime ait olduğu konusunda düğünde takılan takılar kimin hakkı yazımıza bakabilirsiniz.
Protokol İmzalandıktan Sonra Taraflar Vazgeçebilir Mi?
Yargıtay uygulamasına göre taraflar, anlaşmalı boşanma protokolünden boşanma kararı kesinleşinceye kadar dönebilir. Örneğin duruşmada taraflardan biri protokolde yer alan mal paylaşımını kabul etmediğini bildirirse, hâkim anlaşmalı boşanmaya karar veremez ve dava çekişmeli boşanma olarak devam edebilir.
Kesinleşmeden sonra ise protokol bağlayıcı hâle gelir ve tek taraflı olarak değiştirilemez. Bu nedenle protokolün imzalanmadan önce her maddesinin dikkatle okunması ve mal paylaşımının sonuçlarının tam olarak anlaşılması gerekir. Anlaşmalı boşanmanın çekişmeliye dönüşmesi hakkında anlaşmalı boşanmanın çekişmeli boşanmaya dönüşmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımının Vergi Ve Harç Boyutu
Protokol gereğince bir eşten diğerine yapılan taşınmaz devrinde tapu harcı ve diğer masrafların kim tarafından ödeneceği protokolde açıkça yazılmalıdır. Bu konuda hüküm bulunmaması, devir sırasında tarafların masrafı birbirine yüklemeye çalışmasına yol açabilir.
Devrin karşılığında bir bedel ödenip ödenmediği de vergisel sonuçlar bakımından önemlidir. Bu nedenle değeri yüksek taşınmazların devrinde, protokol imzalanmadan önce tapu müdürlüğünden ve bir mali müşavirden bilgi alınması faydalı olur. Masrafların baştan netleştirilmesi, boşanma sonrasındaki süreci kolaylaştırır.
Paylaşım Yapılmadan Boşanılırsa Ne Olur?
Protokolde mal paylaşımı yapılmamış ve feragat de edilmemişse, eşler boşanmadan sonra mal rejiminin tasfiyesi davası açabilir. Bu davada mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla sona ermiş sayılır ve hesaplama bu tarihe göre yapılır. Edinilmiş mallara katılma rejimi 1 Ocak 2002’den itibaren uygulandığından, bu tarihten önceki edinimler için mal ayrılığı rejiminin kuralları dikkate alınır.
Tasfiye davası çoğu zaman uzun süren ve bilirkişi incelemesi gerektiren bir davadır. Bu nedenle mümkünse paylaşımın protokolde yapılması tercih edilmelidir. Protokolün hazırlanması ve mal varlığının tespiti için bir İstanbul avukat desteği almak ve İstanbul boşanma avukatı sayfamızı incelemek faydalı olur.
Bu yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; somut durumunuz için hukuki destek almanız önerilir.
