Riskli Yapı Tespitine İtiraz ve İptal Davası

Binanız hakkında riskli yapı tespiti yapıldıysa ilk kontrol etmeniz gereken tarih, muhtarlık ilanının son günüdür. Yapı malikleri ve kanuni temsilcileri, tespitin tebliğ edilmiş sayıldığı bu tarihten itibaren 15 gün içinde teknik itirazda bulunabilir. Tespitin iptali için idare mahkemesinde açılacak davada ise 6306 sayılı Kanun’un öngördüğü 30 günlük özel dava süresi uygulanır. İtiraz etmiş olmak, teknik heyetten cevap gelene kadar dava süresini takip etme gereğini ortadan kaldırmaz.

Riskli Yapı Tespiti Nedir ve Maliklere Nasıl Bildirilir?

Riskli yapı tespiti, bir yapının ekonomik ömrünü tamamlayıp tamamlamadığının veya yıkılma ya da ağır hasar görme riski taşıyıp taşımadığının teknik verilerle belirlenmesidir. Binanın yaşı tek başına yeterli değildir. Yapıya ilişkin veriler, 6306 sayılı Kanun’un Uygulama Yönetmeliği ve ekindeki teknik esaslara göre değerlendirilir.

İdare, raporda eksiklik tespit etmezse riskli yapı bilgisini tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenmek üzere tapu müdürlüğüne bildirir. Tespit tutanağı binaya asılır, maliklere e-Devlet üzerinden bildirim yapılır ve tutanak muhtarlıkta 15 gün ilan edilir. Ayrıca Kentsel Dönüşüm Başkanlığı internet sitesinde ilan yayımlanır. Tespit, muhtarlık ilanının son günü ayni ve şahsi hak sahiplerine tebliğ edilmiş sayılır. Bu nedenle ayrıca posta yoluyla bildirim beklemek süre kaybına yol açabilir.

Riskli Yapı Tespitine Kimler İtiraz Edebilir?

Teknik itirazı yapı malikleri veya kanuni temsilcileri yapabilir. Bir apartmanda tek bir bağımsız bölüm malikinin başvurması yeterlidir; diğer maliklerin imzası ya da apartman yönetiminin kararı aranmaz. Malik vefat etmişse mirasçıları, mirasçılık belgesiyle sıfatlarını göstererek başvurabilir. Kiracı ise sırf kiracı olması nedeniyle teknik heyete itiraz edemez.

Bir malikin teknik rapora itiraz etmesi ile yeniden yapım veya pay satışı kararına karşı çıkması farklı işlemlerdir. Uyuşmazlık rapordan sonra alınan kararlara ilişkinse başvuru yolu da değişebilir. Bu ayrım için kentsel dönüşümde bir malikin itiraz etmesi hâlinde izlenen süreci ayrıca inceleyebilirsiniz.

Riskli Yapı Tespitine İtiraz Süresi Ne Zaman Başlar?

15 günlük itiraz süresinin hesabında muhtarlık ilanının son günü tebliğ tarihi kabul edilir. Örneğin ilan 10 Kasım’da sona ermişse, süre hesabında ilk gün 11 Kasım, 15. gün ise 25 Kasım’dır. Raporun düzenlendiği, binaya asıldığı veya malikin e-Devlet bildirimini ilk kez gördüğü gün bu hesabın başlangıcı değildir.

İlan tarihinden emin değilseniz ilgili müdürlükten ilan tutanağını isteyin. Tutanağın yanlış binaya asıldığı veya ilanın süresinde tamamlanmadığı yönünde bir iddianız varsa bunu belgeleyin. Bildirimde hata olduğunu düşünmeniz, süre hesabını ertelemek için güvenli bir gerekçe değildir.

İtiraz Dilekçesi Nereye Verilir ve Hangi Belgeler Eklenir?

İtiraz dilekçesi, yapının bulunduğu yerdeki Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne veya yetki devri yapılmışsa yetkili idareye verilir. Başvuru doğrudan teknik heyete ya da raporu hazırlayan lisanslı kuruluşa yapılmaz. İlgili ilde teknik heyet yoksa başvuru ve rapor, yetkilendirilmiş heyetin bulunduğu ildeki müdürlüğe gönderilir.

Dilekçede adres, ada ve parsel bilgileri, raporun tarih ve numarası ile itiraz edilen noktalar yer almalıdır. Malikliği gösteren tapu kaydı, temsil belgesi veya mirasçılık belgesi başvuranın sıfatını ortaya koyar. Varsa rapor, muhtarlık ilan tutanağı ve teknik görüş de eklenebilir. Örneğin «Binamız sağlamdır» demek yerine, rapordaki numune yerinin bina krokisiyle uyuşmadığını ilgili belgeyi göstererek açıklamak daha yararlıdır. Başvurunun tarihini kanıtlamak için evrak kayıt numarasını saklayın.

Teknik Heyet İtirazı Nasıl İnceler?

Teknik heyet yedi üyeden oluşur. Heyet yalnızca dilekçedeki itiraz sebeplerine bakmakla sınırlı kalmaz; raporun ilgili teknik esaslara uygunluğunu da inceler. Raporun hazırlanmasında kullanılan ölçüm ve numuneler, taşıyıcı sistem verileri ve hesaplamalar, uyuşmazlığın niteliğine göre bu incelemeye konu olabilir.

Heyet, raporda teknik eksiklik görürse raporu düzenleyen kurum veya kuruluştan eksikliklerin giderilmesini isteyebilir. Bu nedenle incelemede bir eksiklik bulunması her zaman riskli yapı tespitinin kaldırılacağı anlamına gelmez. Eksiklik giderildikten sonra yapı hakkındaki sonuç yeniden değerlendirilir.

İtiraz Edilmezse veya İtiraz Reddedilirse Ne Olur?

Süresinde itiraz edilmezse veya teknik heyet itirazı reddederse riskli yapı tespiti idari yönden kesinleşir. Bunun ardından tahliye ve yıkım için ayrı bir bildirim yapılır. Tahliye ve yıktırma tutanağı da binaya asılır, maliklere e-Devlet üzerinden bildirilir ve muhtarlıkta 15 gün ilan edilir. Bu işlem bakımından da tebliğ tarihi, ilgili muhtarlık ilanının son günüdür.

İdare, yapının tahliyesi ve yıktırılması için 90 günü aşmayan bir süre verir. Bu, her binaya 90 gün tanınacağı anlamına gelmez. Fiilen verilen süreyi öğrenmek için tahliye ve yıktırma tutanağını kontrol etmek gerekir. Bu bildirimin yapılması, önceki riskli yapı tespitine karşı kaçırılmış itiraz veya dava süresini kendiliğinden yeniden başlatmaz.

Riskli Yapı Tespitinin İptali Davası Hangi Mahkemede ve Ne Zaman Açılır?

Riskli yapı tespitine karşı iptal davası, kural olarak taşınmazın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır. 6306 sayılı Kanun’un 6. maddesinin 9. fıkrasına göre dava açma süresi tebliğden itibaren 30 gündür. Teknik heyete itiraz etmek, iptal davası açmanın ön şartı değildir. İtiraz yoluna başvurulmadığında dava süresi, tespitin tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen günden itibaren hesaplanır.

Süresinde yapılan teknik itirazın dava süresine etkisi ayrıca hesaplanmalıdır. Danıştay, riskli yapı tespitine ilişkin bir kararında itirazın işlemeye başlayan dava süresini durdurduğunu, ret veya zımni ret sonrasında ise kalan sürenin işlemeye devam ettiğini kabul etmiştir. Kararın verildiği dönemde İYUK’un 11. maddesindeki cevap süresi 60 gündü; bu süre güncel düzenlemede 30 gündür. Dolayısıyla ne teknik heyetin cevabını süresiz beklemek ne de ret kararından sonra her durumda yeni bir 30 günlük dava süresi başladığını varsaymak güvenlidir. İlan, başvuru ve varsa ret bildirimi tarihleri birlikte incelenmelidir.

İtiraz veya İptal Davası Tahliye ve Yıkımı Durdurur mu?

Süresinde yapılan teknik itiraz, riskli yapı tespitinin bu idari süreçte kesinleşmesini önler. İtiraz reddedilirse kesinleşen tespite dayanılarak tahliye ve yıkım işlemlerine geçilebilir. İptal davası açılması ise işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz.

Tahliye veya yıkımın dava sonuçlanmadan durması isteniyorsa mahkemeden yürütmenin durdurulması talep edilebilir. Mahkeme, işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması koşullarını birlikte değerlendirir. Tahliye ve yıktırma tutanağı da düzenlenmişse dilekçede hangi işlemlere karşı dava açıldığının ve yürütmenin durdurulmasının hangi işlemler için istendiğinin açıkça belirtilmesi önemlidir.

İptal Davasında Keşif, Bilirkişi ve Teknik Deliller Nasıl Değerlendirilir?

İdare mahkemesi, işlemi tesis eden kurumdan tespit raporunu, eklerini ve varsa teknik heyet kararını isteyebilir. Uyuşmazlığın çözümü teknik bilgi gerektiriyorsa keşif ve bilirkişi incelemesi yapılabilir. Bilirkişinin görevi, raporun dayandığı verileri ve yöntemi incelemektir; işlemin hukuka uygun olup olmadığına mahkeme karar verir.

Raporun hangi bölümüne neden itiraz edildiğini somutlaştırmak bu incelemeyi kolaylaştırır. Örneğin numunenin yanlış bloktan alındığı iddia ediliyorsa kroki, fotoğraf ve numune kayıtları birlikte sunulabilir. İtiraz, taşıyıcı sistemin yanlış modellendiğine ilişkinse teknik görüşte hangi verinin hatalı olduğu ve bu hatanın sonucu nasıl etkilediği açıklanabilir.

Riskli Yapı Tespiti İptal Edilirse Tapu Kaydı ve Dönüşüm Süreci Ne Olur?

Riskli yapı tespitinin sonucu teknik itiraz veya yargı kararı üzerine değişirse durum tapu müdürlüğüne bildirilir. Tespit kaldırılmışsa tapunun beyanlar hanesindeki ilgili belirtmenin terkini gündeme gelir. Mahkemenin yalnızca yürütmeyi durdurma kararı vermesi ise tespitin iptal edildiği veya tapudaki kaydın kesin olarak kaldırılacağı anlamına gelmez.

İptal kararı, idarenin aynı yapıyı hiçbir zaman yeniden inceleyemeyeceği anlamına da gelmez. Örneğin karar rapordaki teknik incelemenin eksikliğine dayanıyorsa idare, kararın gerekçesine uyarak yeni bir tespit süreci yürütebilir. Tespitten sonra alınmış tahliye, yıkım veya pay satışı kararları varsa bunların durumu da kendi dayanakları ve başvuru süreleri üzerinden değerlendirilmelidir. Sürecin diğer aşamaları için kentsel dönüşümde malik hakları rehberine bakabilirsiniz.