Ticari İşletme Rehni Nedir? Nasıl Kurulur?

İstanbul Avukat

Ticari İşletme Rehni Nedir? Nasıl Kurulur?

Ticari işletme rehni, bir işletmenin faaliyetine tahsis edilmiş makine, stok, alacak, marka ve ticaret unvanı gibi varlıklarının, işletmenin kullanımından çıkarılmadan bir borca güvence olarak rehnedilmesidir. Bu rehin bugün 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu’na göre kurulur ve rehin hakkı, rehin sözleşmesinin Rehinli Taşınır Sicili’ne tescil edilmesiyle doğar. İşletme rehin verildikten sonra da olağan ticari faaliyetine kesintisiz devam edebilir.

Rehin kurmadan önce, rehne konu edilecek varlıkların listesini, borcun miktarını veya rehnin güvence altına alacağı azami tutarı ve varlıklar üzerinde daha önce kurulmuş başka rehin bulunup bulunmadığını belirlemeniz gerekir. Rehin sözleşmesi elektronik ortamda güvenli elektronik imzayla veya yazılı olarak noter onaylı imzayla düzenlenmelidir. Sicile tescil edilmeyen bir sözleşmeyle rehin hakkı doğmaz ve alacaklı güvence elde edemez.

KonuAçıklama
Yasal dayanak6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu
Rehnin kuruluşuSözleşmenin Rehinli Taşınır Siciline tescili
Sözleşmenin şekliGüvenli elektronik imza veya noter onaylı yazılı sözleşme
Kapsamİşletmeye tahsis edilmiş varlıklar
Zilyetlikİşletmede kalır, teslim gerekmez

Ticari İşletme Rehninin Hukuki Dayanağı Nedir?

Ticari işletme rehni daha önce 1447 sayılı Ticari İşletme Rehni Kanunu ile düzenleniyordu. 2016 yılında yürürlüğe giren 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu, bu alandaki düzenlemeleri tek bir çatı altında toplamış ve teslimsiz taşınır rehninin kapsamını genişletmiştir. Bugün ticari işletme rehni bu Kanun hükümlerine tabidir.

Kanunun amacı, teslimsiz taşınır rehninin güvence olarak kullanımını yaygınlaştırmak, rehne konu varlıkların kapsamını genişletmek ve rehnin aleniyetini sağlamaktır. Böylece işletmeler, taşınmazı olmasa bile sahip oldukları makine, stok ve alacaklar gibi varlıklarla finansmana erişebilir.

Hangi Varlıklar Rehnedilebilir?

Kanun, rehin hakkı kurulabilecek taşınır varlıkları geniş bir şekilde sayar. Alacaklar, fikri ve sınai mülkiyet hakları, hammadde, stoklar, makine ve teçhizat, araçlar, kira gelirleri, kiracılık hakkı, ticaret unvanı, işletme adı, ticari plaka, ticari proje ve ticari işletmenin kendisi bunlar arasındadır.

Ticari işletmenin tamamı üzerinde rehin kurulması halinde, rehnin kuruluşu anında işletmenin faaliyetine tahsis edilmiş olan her türlü varlık rehnedilmiş sayılır. Belirli bir varlık grubunun bütün olarak rehnedilmesi halinde ise bu gruba dahil varlıkların tamamı rehnin kapsamına girer. Tapuya kayıtlı taşınırlar bu Kanunun kapsamı dışındadır.

Rehin Sözleşmesi Nasıl Düzenlenir?

Rehin sözleşmesi elektronik ortamda veya yazılı olarak düzenlenir. Elektronik ortamda düzenlenen sözleşmenin sicile tescil edilebilmesi için güvenli elektronik imzayla onaylanması şarttır. Yazılı sözleşmede ise tarafların imzalarının noterce onaylanması veya sözleşmenin sicil yetkilisinin huzurunda imzalanması gerekir.

Sözleşmede tarafların kimlik veya ticaret unvanı bilgileri, borcun konusu ve miktarı, borcun miktarı belirli değilse rehnin güvence altına aldığı azami tutar ve rehne konu varlıkların ayırt edici özellikleri yer almalıdır. Rehnedilen varlığın alt veya art rehne konu edilmesini veya rehin verenin tasarruf yetkisini kısıtlayan kayıtlar geçersizdir.

Rehinli Taşınır Sicili Nedir?

Rehinli Taşınır Sicili, kısaca TARES olarak bilinen ve rehin haklarının tescil edildiği elektronik sicildir. Sicil, Ticaret Bakanlığı tarafından tutulur ve rehin haklarının aleniyetini sağlar. Sicile tescil edilen rehin hakkı, üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir.

Sicildeki kayıtlar, ilgili kişilerin sorgulamasına açıktır. Bir işletmeye kredi verecek kişi veya kurum, işletmenin varlıkları üzerinde önceden kurulmuş rehin olup olmadığını sicilden öğrenebilir. Bu sistem, aynı varlık üzerinde birden fazla rehin kurulması halinde öncelik sırasının belirlenmesini de kolaylaştırır ve rehin işlemlerinin şeffaf bir şekilde yürütülmesine katkı sağlar. Sicil kayıtları, rehin alacaklısının hakkını ispat etmesini de kolaylaştırır.

Rehinli Alacaklılar Arasında Öncelik Nasıl Belirlenir?

Aynı varlık üzerinde birden fazla rehin hakkı bulunuyorsa, rehinli alacaklılar arasındaki öncelik sicile tescil tarihine göre belirlenir. Daha önce tescil edilen rehin hakkı, sonraki rehin haklarına göre öncelikli olarak karşılanır. Bu nedenle rehin sözleşmesinin gecikmeden tescil ettirilmesi önemlidir.

Rehne konu varlık üzerinde diğer kanunlar uyarınca önceden kurulmuş bir rehin varsa, bu Kanun çerçevesinde kurulan rehin sonraki sırada yer alır. Örneğin bir aracın trafik siciline kayıtlı rehni bulunuyorsa, ticari işletme rehni bu rehinden sonra gelir. Bu durum kredi değerlendirmesinde dikkate alınmalıdır.

Rehin Veren İşletme Varlıkları Kullanabilir Mi?

Teslimsiz rehnin en önemli özelliği, rehnedilen varlıkların rehin verenin zilyetliğinde kalmasıdır. İşletme, rehnedilen makineleri kullanmaya, stoklarını satmaya ve faaliyetini sürdürmeye devam eder. Stokların olağan ticari faaliyet kapsamında satılması, alıcılar bakımından rehinden arınmış olarak gerçekleşir.

Bununla birlikte rehin veren, rehnedilen varlıkları özenle korumak ve değerini düşürecek işlemlerden kaçınmakla yükümlüdür. Olağan faaliyet dışındaki devirler veya varlıkların değerini önemli ölçüde azaltan işlemler, rehin alacaklısının haklarını zedeleyebilir ve sözleşmeye aykırılık oluşturabilir.

Borç Ödenmezse Rehin Nasıl Paraya Çevrilir?

Borç ödenmezse rehin alacaklısı, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatabilir. 6750 sayılı Kanun, klasik icra takibinin yanında rehnin paraya çevrilmesinde alternatif yollar da sunar. Taraflar, rehin sözleşmesinde belirli koşullarla rehinli varlığın alacaklıya devrini veya satış yöntemini önceden kararlaştırabilir.

Bu alternatif yollar, rehnin daha hızlı paraya çevrilmesini sağlamayı amaçlar. Ancak rehin verenin ve diğer alacaklıların haklarını korumak için kanunda öngörülen bildirim ve süre şartlarına uyulması gerekir. Ticari alacakların takibi için İstanbul ticari alacak avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Kimler Rehin Verebilir?

Kanun, rehin sözleşmesinin tarafı olabilecek kişileri geniş tutar. Ticari işletmeler, esnaf, çiftçiler ve üretici örgütleri rehin veren olarak sözleşmeye taraf olabilir. Rehin alacaklısı ise çoğunlukla bankalar, finansman şirketleri ve ticari ilişki içindeki tedarikçilerdir.

Rehin veren, rehnedilen varlık üzerinde tasarruf yetkisine sahip olmalıdır. Bir şirket adına rehin sözleşmesi imzalayan kişinin şirketi temsil ve ilzama yetkili olması gerekir. Yetkisiz kişilerce imzalanan sözleşmeler şirketi bağlamaz ve tescil aşamasında sorun yaratabilir. Bu nedenle imza sirküleri ve yetki belgeleri kontrol edilmelidir.

Rehin Ne Zaman Sona Erer?

Rehin hakkı, güvence altına alınan borcun ödenmesiyle sona erer. Borç ödendikten sonra rehin alacaklısı, rehnin sicilden terkini için gerekli işlemleri yapmakla yükümlüdür. Terkin yapılmadığı sürece sicilde rehin görünmeye devam eder ve işletmenin yeni finansman bulmasını zorlaştırabilir.

Rehin ayrıca tarafların anlaşmasıyla, rehnedilen varlığın yok olmasıyla veya rehnin paraya çevrilmesiyle de sona erer. Rehin verenin borcu ödediğini belgeleyerek sicilden terkin talebinde bulunması mümkündür. Terkin işleminin takip edilmesi işletmenin kredi geçmişi için önemlidir.

Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

En sık yapılan hata, rehin sözleşmesinin imzalanmasına rağmen sicile tescil ettirilmemesidir. Tescil edilmeyen sözleşme rehin hakkı doğurmaz ve alacaklı güvencesiz kalır. Bir diğer hata, rehne konu varlıkların sözleşmede yeterince açık tanımlanmamasıdır.

Borcun ödenmesinden sonra rehnin sicilden terkin edilmemesi de işletmeler için sorun yaratır. Ticari işlemlerde hukuki destek için İstanbul şirket avukatı sayfamızı inceleyebilir, sorularınız için hukuk büromuza ulaşabilirsiniz.

Bu yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; somut durumunuz için hukuki destek almanız önerilir.

Kaynaklar

Paylaş:

İstanbul Avukat
Avukat

Birsen ÖZNUR