Halk arasında senet denilen belge, hukuki adıyla bono veya emre yazılı senettir ve düzenleyenin belirli bir tarihte belirli bir parayı ödeyeceğine dair kayıtsız şartsız bir vaat içerir. Türk Ticaret Kanunu’na göre bononun geçerli olması için senette “bono” kelimesi, ödenecek bedel, vade, ödeme yeri, alacaklının adı, düzenleme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası bulunmalıdır. Bu unsurlardan biri eksikse belge kural olarak bono sayılmaz.
Senedi doldurmadan veya imzalamadan önce, borcun miktarını, vadesini ve alacaklının kimliğini kesin olarak belirlemeniz gerekir. Kırtasiyelerde satılan matbu senet formları kullanılabilir; ancak boş alanların eksiksiz doldurulması ve özellikle bedel ile vade kısmının boş bırakılmaması önemlidir. Boş bırakılan alanlar, ileride sizin aleyhinize doldurulabilir.
| Zorunlu unsur | Açıklama |
|---|---|
| “Bono” ibaresi | Senet metninde yer almalı |
| Bedel | Kayıtsız şartsız ödeme vaadi, rakam ve yazıyla |
| Vade | Ödeme tarihi |
| Ödeme yeri | Ödemenin yapılacağı yer |
| Alacaklı | Kime veya kimin emrine ödeneceği |
| Düzenleme tarihi ve yeri | Senedin düzenlendiği gün ve yer |
| İmza | Düzenleyenin el yazısıyla imzası |
Senet Neden Kullanılır?
Senet, özellikle taksitli satışlarda, kişiler arası borç ilişkilerinde ve ticari işlemlerde alacağın güvence altına alınması için kullanılır. Senedin en önemli avantajı, alacaklıya kambiyo senetlerine özgü hızlı bir icra takibi yolu sağlamasıdır. Bu yolda borçlunun itiraz imkânları sınırlıdır.
Senet ayrıca ciro yoluyla başkasına devredilebilir. Bu nedenle bir senet, borcun dayanağı olan asıl ilişkiden bağımsız olarak dolaşıma girebilir. Senedi devralan iyiniyetli kişiye karşı, borçlunun asıl alacaklıyla arasındaki bazı itirazları ileri sürmesi mümkün olmayabilir.
Senet Nasıl Doldurulur?
Senedin başlığında veya metninde “bono” ya da “emre yazılı senet” ibaresi bulunmalıdır. Ödenecek tutar hem rakamla hem de yazıyla yazılmalı; iki yazım arasında fark varsa yazıyla belirtilen tutar esas alınır. Vade kısmına ödeme tarihi gün, ay ve yıl olarak yazılmalıdır.
Alacaklı kısmına alacaklının adı soyadı veya unvanı, borçlu kısmına düzenleyenin adı soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresi yazılır. Ödeme yeri ve düzenleme yeri ile düzenleme tarihi de doldurulur. Son olarak düzenleyen senedi imzalar. Kefil varsa, kefilin de senet üzerinde aval veren olarak imza atması gerekir.
Eksik Unsurların Sonucu Nedir?
Kanunda gösterilen unsurlardan birini içermeyen senet bono sayılmaz. Ancak kanun bazı eksiklikleri tamamlayıcı kurallarla giderir. Vadesi gösterilmemiş bono görüldüğünde ödenmesi şart olan bono sayılır. Ödeme yeri gösterilmemişse düzenlendiği yer ödeme yeri kabul edilir.
Bono niteliği taşımayan bir belge de tamamen değersiz değildir. Borç ikrarını içeren bir belge olarak genel hükümlere göre delil değeri taşıyabilir. Ancak bu durumda kambiyo senetlerine özgü hızlı icra takibi yapılamaz ve alacaklının genel takip yollarına başvurması gerekir.
Boş Senet İmzalamanın Riskleri Nelerdir?
Tutar, vade veya alacaklı kısmı boş bırakılmış bir senedi imzalamak ciddi riskler taşır. Kanun, tamamen doldurulmamış bir senedin aradaki anlaşmalara aykırı şekilde doldurulması halinde, bu aykırılığın kural olarak senedi iyiniyetle devralan hamile karşı ileri sürülemeyeceğini düzenler.
Yani borçlu, senedi farklı bir tutarla dolduran kişiye karşı itirazda bulunsa bile, senet iyiniyetli üçüncü bir kişiye devredilmişse bu itirazı ona karşı ileri sürmekte zorlanır. Anlaşmaya aykırı doldurma iddiası ancak yazılı delille ispatlanabilir. Bu nedenle boş senet imzalanmamalı, imzalanması zorunluysa doldurma koşulları yazılı bir belgeyle kayıt altına alınmalıdır.
Senet Ödenmezse Ne Olur?
Vadesinde ödenmeyen senet için alacaklı, kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatabilir. Bu takipte borçluya gönderilen ödeme emrinde, borcu ödemesi için on günlük süre verilir. Borçlunun bu yoldaki itiraz imkânları sınırlıdır ve itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz.
Borçlu, senetteki imzanın kendisine ait olmadığını veya borcun ödendiğini ileri sürüyorsa, beş gün içinde icra mahkemesine başvurması gerekir. İmza itirazı yerinde görülmezse borçlu ayrıca para cezasına mahkûm edilebilir. Bu kısa süreler nedeniyle ödeme emrini alan borçlunun gecikmeden harekete geçmesi gerekir.
Senette Zamanaşımı Ne Kadardır?
Bonoyu düzenleyene karşı senetten doğan istemler, vadenin geldiği tarihten itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Cirantalara karşı başvuru hakları ise daha kısa sürelere tabidir. Zamanaşımına uğramış bir senetle kambiyo senetlerine özgü takip yapılamaz.
Zamanaşımı dolmuş olsa bile alacak tamamen ortadan kalkmaz. Alacaklı, borcun dayanağı olan asıl ilişkiye dayanarak genel hükümlere göre alacak davası veya ilamsız takip yoluna başvurabilir. Ancak bu durumda alacağın varlığını ayrıca ispatlaması gerekir. Zamanaşımı süreleri için alacak davasında zamanaşımı süreleri yazımıza bakabilirsiniz.
Senede Kefil Olmak Ne Demektir?
Senette kefalet, aval adı verilen bir imza ile yapılır. Aval veren kişi, kimin hesabına aval verdiyse onunla aynı şekilde sorumlu olur. Senet üzerinde kimin hesabına aval verildiği belirtilmemişse, aval senedi düzenleyen kişi hesabına verilmiş sayılır.
Aval veren, borçlu ödeme yapmazsa senedin tamamından sorumlu tutulabilir ve alacaklı doğrudan ona karşı takip başlatabilir. Bu nedenle başkasının senedine imza atmadan önce, borcun miktarını ve borçlunun ödeme gücünü dikkatle değerlendirmek gerekir. Aval sorumluluğu, adi kefaletten daha ağır sonuçlar doğurabilir.
Senet İle Çek Arasındaki Fark Nedir?
Senet ile çek, kambiyo senedi olmaları bakımından benzerdir; ancak işlevleri farklıdır. Senet, düzenleyenin belirli bir vadede ödeme yapacağını vaat ettiği bir kredi aracıdır. Çek ise bir bankaya verilen ödeme talimatıdır ve kural olarak görüldüğünde ödenir. Çekin karşılığının bankada bulunması gerekir.
Karşılıksız çek düzenlemek ayrıca adli para cezası gibi yaptırımlara yol açabilirken, ödenmeyen senet için kural olarak cezai bir yaptırım bulunmaz; alacaklı yalnızca hukuki yollara başvurabilir. Bu nedenle senet borçlusu hakkında ödeme yapmadığı için ceza davası açılamaz, ancak icra takibi ve haciz yoluyla alacak tahsil edilebilir.
Senet Kaybolursa Ne Yapılır?
Senedin kaybolması, çalınması veya yok olması halinde, senedin hamili ödeme yerindeki mahkemeden senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. Mahkeme, senedi elinde bulunduranı belirli bir süre içinde senedi ibraz etmeye çağıran bir ilan yapar. Bu süre içinde senet ibraz edilmezse iptal kararı verilir.
İptal kararıyla birlikte senedi kaybeden kişi, senede dayanan haklarını bu karara dayanarak kullanabilir. İptal süreci devam ederken borçluya ödeme yapmaması için ödeme yasağı konulması da istenebilir. Bu sayede senedin bulunup kötüniyetli kişilerce tahsil edilmesi engellenir.
Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
En sık yapılan hata, senedin boş alanlarla imzalanmasıdır. İkinci sık hata, ödeme yapılırken senedin geri alınmaması veya üzerine ödendiğine dair şerh düşülmemesidir. Ödenen bir senet alacaklının elinde kalırsa, ileride yeniden takibe konulabilir ve borçlunun ödemeyi ispatlaması gerekir.
Kısmi ödemelerde de ödeme dekontlarında hangi senede ilişkin ödeme yapıldığının açıkça belirtilmesi önemlidir. Ticari alacaklar ve kambiyo takiplerine ilişkin sorularınız için İstanbul ticari alacak avukatı sayfamızı inceleyebilir veya İstanbul avukat ekibimize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; somut durumunuz için hukuki destek almanız önerilir.
