Çekişmeli Boşanma Davası Nedir? Aşamaları Nelerdir?

İstanbul Avukat

Çekişmeli Boşanma Davası Nedir? Aşamaları Nelerdir?

çekişmeli boşanma davası

Çekişmeli boşanma davası, eşlerin boşanmanın kendisi veya nafaka, velayet, tazminat ve mal paylaşımı gibi sonuçları üzerinde anlaşamadığı durumlarda açılan davadır. Dava, dilekçeler aşaması, ön inceleme, tahkikat, sözlü yargılama ve hüküm olmak üzere birbirini izleyen aşamalardan oluşur. Karardan sonra istinaf ve temyiz yollarına başvurulabilir.

Dava açmadan önce, hangi boşanma sebebine dayanacağınızı, taleplerinizi ve bu talepleri destekleyen delilleri netleştirmeniz gerekir. Çekişmeli davada iddialarınızı ve delillerinizi kural olarak dilekçeler aşamasında bildirmeniz gerekir; sonradan yeni delil sunmak her zaman mümkün değildir. Bu nedenle tanık listesi, belgeler ve kayıtlar dava açılmadan önce bir araya getirilmelidir.

AşamaNe yapılır?
DilekçelerDava, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri
Ön incelemeUyuşmazlık noktaları belirlenir, sulh teşvik edilir
TahkikatTanıklar dinlenir, belgeler toplanır, rapor alınır
Sözlü yargılamaTaraflar son beyanlarını sunar
HükümBoşanma ve sonuçları hakkında karar verilir
Kanun yollarıİstinaf ve gerekirse temyiz

Çekişmeli Boşanma Hangi Sebeplere Dayanır?

Türk Medeni Kanunu boşanma sebeplerini özel ve genel sebepler olarak ayırır. Zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığı özel sebeplerdir. Bu sebeplerden biri ispatlandığında hâkim ayrıca evlilik birliğinin sarsılıp sarsılmadığını araştırmaz.

Uygulamada en sık başvurulan sebep ise evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır. Şiddetli geçimsizlik olarak da bilinen bu genel sebepte, ortak hayatın taraflardan beklenemeyecek derecede sarsıldığının ispatlanması gerekir. Davalar çoğu zaman bir özel sebebe ve genel sebebe birlikte dayandırılır; böylece özel sebep ispatlanamazsa bile genel sebeple boşanma kararı verilebilir.

Dilekçeler Aşaması Nasıl İşler?

Dava, aile mahkemesine verilen dava dilekçesiyle başlar. Dilekçe davalıya tebliğ edilir ve davalı tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesi verir. Davacı, cevap dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevaba cevap, davalı da bunun tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir.

Davalı, cevap dilekçesiyle birlikte karşı dava da açabilir. Örneğin kusurun davacıda olduğunu ileri süren davalı, kendi boşanma, tazminat ve nafaka taleplerini karşı dava ile ileri sürer. Dilekçeler aşaması tamamlandığında tarafların iddia ve savunmaları ile delilleri kural olarak belirlenmiş olur ve bu aşamadan sonra iddia veya savunmanın genişletilmesi karşı tarafın rızasına bağlıdır.

Ön İnceleme Duruşmasında Ne Olur?

Dilekçeler aşamasından sonra mahkeme ön inceleme duruşması yapar. Bu duruşmada dava şartları ve ilk itirazlar incelenir, tarafların uyuşmazlık konuları tek tek belirlenir. Hâkim ayrıca tarafları sulhe teşvik eder ve anlaşmalı boşanmaya geçme imkânı olup olmadığını sorar.

Ön inceleme aşamasında tarafların gösterdiği deliller toplanır ve mahkeme gerekli gördüğü yazışmaları yapar. Tanık listelerinin bu aşamaya kadar verilmiş olması gerekir. Taraflardan birinin ön inceleme duruşmasına gelmemesi, davanın işlemden kaldırılmasına veya tek taraflı devam etmesine yol açabilir; bu nedenle duruşma tarihlerinin dikkatle takip edilmesi gerekir.

Tahkikat Aşamasında Neler Yapılır?

Tahkikat, delillerin incelendiği ve tanıkların dinlendiği aşamadır. Mahkeme, tarafların bildirdiği tanıkları dinler, banka, SGK, tapu ve okul kayıtları gibi belgeleri ilgili kurumlardan ister. Çocuk varsa sosyal çalışmacı veya psikolog tarafından sosyal inceleme raporu hazırlanır.

Mal varlığı veya gelir durumu tartışmalıysa mahkeme bilirkişi incelemesi yaptırabilir. Tahkikat, çekişmeli boşanma davasının en uzun süren aşamasıdır ve tanık sayısı, raporların gelme süresi ve mahkemenin iş yükü bu aşamanın süresini belirler. Birden fazla duruşma yapılması olağandır ve her duruşmada verilen ara kararlarla taraflara belirli işlemleri yapmaları için kesin süreler tanınabilir. Bu sürelere uyulmaması, ilgili delile dayanma hakkının kaybına yol açabilir.

Tanıklar Neden Bu Kadar Önemlidir?

Boşanma davalarında olayların büyük kısmı aile içinde yaşandığından, ispatın en önemli araçlarından biri tanık beyanlarıdır. Tanıkların olaylara bizzat tanık olmuş olması, olayları tarih ve yer belirterek anlatabilmesi beyanlarının güvenilirliğini artırır. Duyuma dayalı beyanlar genellikle daha az değer taşır.

Akrabalar da tanık olarak dinlenebilir; ancak mahkeme onların beyanlarını diğer delillerle birlikte değerlendirir. Tanık listesine adı yazılmayan kişilerin sonradan dinlenmesi kural olarak mümkün değildir. Bu nedenle olaylara tanık olan herkesin baştan listeye eklenmesi gerekir. Boşanma davalarında hâkim, delilleri serbestçe takdir eder ve tarafların ikrarı onu bağlamaz.

Dava Sürerken Hangi Önlemler Alınır?

Kanun, boşanma davası açılınca hâkimin dava süresince eşlerin barınması, geçimi, mallarının yönetimi ve çocukların bakımı için gerekli geçici önlemleri re’sen alacağını düzenler. Tedbir nafakası, ortak konutun kullanımı ve çocukla geçici kişisel ilişki bu önlemlerin başında gelir.

Eşlerden birinin mal kaçırma ihtimali varsa, mal rejiminden doğan alacakların güvence altına alınması için ihtiyati tedbir istenebilir. Şiddet veya tehdit varsa ayrıca koruma tedbiri talep edilebilir. Bu önlemler dava sonuna kadar geçerli olur ve koşullar değiştiğinde taraflardan birinin talebiyle değiştirilebilir. Örneğin tedbir nafakası ödeyen eşin geliri azalırsa veya çocuğun ihtiyaçları artarsa, mahkeme dava sürerken nafaka miktarını yeniden belirleyebilir.

Karar Hangi Konuları Kapsar?

Tahkikat tamamlandıktan sonra taraflara sözlü yargılama için son beyanlarını sunma imkânı tanınır ve mahkeme hükmünü açıklar. Kararda boşanmanın yanında kusur durumu, velayet, kişisel ilişki, iştirak ve yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat ile ziynet eşyası gibi talepler hakkında da hüküm kurulur.

Mal rejiminin tasfiyesi ise genellikle ayrı bir davada görülür; boşanma davasıyla birlikte açılsa bile çoğu zaman tefrik edilerek ayrı yürütülür. Yoksulluk nafakası bakımından Anayasa Mahkemesinin süresiz nafakaya ilişkin iptal kararının 2027 yılında yürürlüğe gireceği de dikkate alınmalıdır.

İstinaf Ve Temyiz Süreci Nasıl İşler?

Karara karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Bölge adliye mahkemesi dosyayı inceler ve kararı onaylayabilir, düzelterek yeniden hüküm kurabilir veya kaldırarak dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderebilir.

Bölge adliye mahkemesinin temyize açık kararlarına karşı da tebliğden itibaren iki hafta içinde Yargıtay’a temyiz başvurusu yapılabilir. Boşanma kararı ancak bu süreçler tamamlandığında veya süreler kaçırıldığında kesinleşir. Kesinleşme ile ilgili ayrıntılar için anlaşmalı boşanma kararı ne zaman kesinleşir yazımıza bakabilirsiniz.

Çekişmeli Dava Anlaşmalıya Dönüşebilir Mi?

Eşler, çekişmeli davanın herhangi bir aşamasında anlaşarak davayı anlaşmalı boşanmaya çevirebilir. Bunun için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, tarafların bir protokol hazırlaması ve hâkimin her iki tarafı bizzat dinlemesi gerekir. Bu yol, yargılamayı önemli ölçüde kısaltır.

Dönüşümün şartları ve dikkat edilmesi gerekenler için anlaşmalı boşanma davasının çekişmeli boşanma davasına dönüşmesi yazımıza, ortalama süreler için çekişmeli boşanma davası ne kadar sürer yazımıza göz atabilirsiniz. Sürecin hukuki boyutları için İstanbul boşanma avukatı sayfamızı inceleyebilir, sorularınız için hukuk büromuza ulaşabilirsiniz.

Bu yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; somut durumunuz için hukuki destek almanız önerilir.

Kaynaklar

Paylaş:

İstanbul Avukat
Avukat

Birsen ÖZNUR