Boşanma kararında belirlenen görüş günleri, çocuğun yaşı, okulu, ebeveynlerden birinin taşınması ya da kararın uygulanmasında yaşanan sorunlar nedeniyle zamanla uygulanamaz hale gelebilir. Böyle bir durumda ebeveynlerden biri, aile mahkemesine başvurarak çocukla kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesini isteyebilir. Mahkeme, yeni düzenlemeyi yaparken tarafların isteklerinden çok çocuğun üstün yararına bakar.
Dilekçeyi hazırlamadan önce elinizde boşanma kararının kesinleşmiş bir örneği bulunmalı ve mevcut düzenlemenin neden artık işlemediğini gösteren somut olaylar not edilmelidir. Okul değişikliği, yeni adres, sağlık raporu, yazışmalar ve teslim sırasında tutulan tutanaklar dilekçenin dayanağını oluşturur. Bu yazının sonunda, kendi durumunuza göre uyarlayabileceğiniz bir dilekçe iskeleti de bulunuyor.
| Adım | Yapılacak işlem |
|---|---|
| 1 | Kesinleşmiş boşanma kararını ve mevcut görüş düzenini inceleyin |
| 2 | Değişen koşulları ve bunları gösteren belgeleri toplayın |
| 3 | Talep ettiğiniz yeni görüş takvimini somut gün ve saatlerle yazın |
| 4 | Dilekçeyi yetkili aile mahkemesine verin, harç ve gider avansını yatırın |
| 5 | Sosyal inceleme raporu ve duruşma sürecini takip edin |
Kişisel İlişkinin Yeniden Düzenlenmesi Ne Anlama Gelir?
Velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocukla görüşme hakkına kişisel ilişki denir. Türk Medeni Kanunu, anne ve babadan her birinin, velayeti altında bulunmayan çocukla uygun bir kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkı olduğunu kabul eder. Bu hak, boşanma kararıyla birlikte hangi gün ve saatlerde görüşüleceği, bayram ve tatil dönemlerinin nasıl paylaşılacağı belirlenerek somut hale getirilir.
Yeniden düzenleme ise bu takvimin değiştirilmesidir. Görüş günlerinin artırılması, azaltılması, yatılı görüşmenin eklenmesi ya da kaldırılması, teslim yerinin değiştirilmesi veya görüşmelerin bir uzman eşliğinde yapılması bu davanın konusu olabilir. Değişiklik, mevcut kararın ortadan kalkması anlamına gelmez; yalnızca uygulamanın yeni koşullara uyarlanmasıdır.
Hangi Durumlarda Yeniden Düzenleme İstenebilir?
Kanun, ebeveynlerden birinin başkasıyla evlenmesi, başka bir yere taşınması veya ölmesi gibi yeni olgular ortaya çıktığında hâkimin gerekli önlemleri alacağını düzenler. Uygulamada en sık görülen sebepler şunlardır:
- Çocuğun okula başlaması veya okul saatlerinin değişmesi
- Ebeveynlerden birinin başka bir şehre ya da ülkeye taşınması
- Çocuğun yaşının büyümesi ve kendi görüşünü ifade edebilecek olgunluğa gelmesi
- Görüş günlerinde çocuğun huzurunu bozan olaylar yaşanması
- Teslimin düzenli olarak engellenmesi veya hiç yapılmaması
Değişen durumun kalıcı ve çocuğun yaşamını etkileyen nitelikte olması gerekir. Tek seferlik bir aksaklık ya da ebeveynler arasındaki kişisel kırgınlık, tek başına yeni bir düzenleme için yeterli görülmez. Bu nedenle dilekçede olaylar tarih sırasıyla ve belgeleriyle anlatılmalıdır.
Görevli Ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?
Kişisel ilişkinin düzenlenmesine ilişkin davalar aile mahkemesinde görülür. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. İstanbul’da her adliyede aile mahkemeleri bulunduğundan dava, yetkili yerdeki aile mahkemesine açılır.
Yetki bakımından kanun, kişisel ilişkiye dair bütün düzenlemelerde çocuğun oturduğu yer mahkemesini de yetkili kabul eder. Böylece çocuğun bulunduğu yerdeki mahkeme, çocuğu ve çevresini daha yakından inceleyebilir. Boşanma ve evlilik birliğinin korunmasına ilişkin özel yetki kuralları ise ayrıca saklıdır.
Mahkeme Hangi Ölçütlere Bakar?
Mahkeme, kişisel ilişkiyi düzenlerken çocuğun sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararlarını esas alır. Hâkim, çoğu dosyada sosyal çalışmacı veya psikologdan oluşan bir uzmana sosyal inceleme raporu hazırlatır. Bu raporda çocuğun her iki ebeveyniyle ilişkisi, yaşadığı ortam ve görüşmelerin çocuk üzerindeki etkisi değerlendirilir.
İdrak çağındaki çocuğun görüşü de dinlenir. Çocuğun görüşü mahkemeyi tek başına bağlamaz; ancak ebeveynlerden birinin etkisi altında kalıp kalmadığı da dikkate alınarak karara yön verir. Görüşmelerin çocuğun huzurunu tehlikeye attığı ciddi durumlarda kişisel ilişki sınırlandırılabilir, uzman eşliğine bağlanabilir veya istisnai olarak kaldırılabilir.
Görüşmeler Engellenirse Ne Olur?
Anne ve babadan her biri, diğerinin çocukla ilişkisini zedelemekten kaçınmakla yükümlüdür. Velayet kendisine bırakılan ebeveyn kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir. Mahkemeler bu ihtimali kararlarında taraflara ihtar eder.
Teslim yapılmadığında eskiden icra dairesine başvurulurdu. 2021 yılındaki değişiklikle bu görev Adalet Bakanlığı bünyesindeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerine verildi. Hak sahibi müdürlüğe başvurarak kararın uzman eşliğinde ve çocuk dostu teslim mekânlarında yerine getirilmesini isteyebilir. Teslim emrine aykırı davranan ya da teslimi engelleyen kişi, hak sahibinin bir ay içinde yapacağı şikâyet üzerine aile mahkemesince üç günden on güne kadar disiplin hapsiyle cezalandırılabilir.
Dilekçede Neler Yer Almalıdır?
Dilekçenin başlığında görevli mahkeme, taraflar ve dava konusu yazılır. Açıklamalar bölümünde önce boşanma kararının tarihi, esas ve karar numarası ile mevcut görüş düzeni belirtilir. Ardından neyin değiştiği, bu değişikliğin çocuğu nasıl etkilediği ve yeni düzenlemenin neden çocuğun yararına olacağı açıklanır.
Talep kısmında, mahkemenin tereddüt etmemesi için yeni takvim ayrıntılı yazılmalıdır. Hangi hafta sonları, saat kaçta ve nerede teslim yapılacağı, yarıyıl ve yaz tatillerinin nasıl bölüneceği, dini bayramların paylaşımı açıkça gösterilir. Belirsiz talepler, mahkemenin kendi takdiriyle sizin istemediğiniz bir düzen kurmasına yol açabilir.
Örnek Dilekçe İskeleti
Aşağıdaki iskelet, dilekçenin hangi bölümlerden oluşacağını göstermek içindir. Her dosyanın olayları farklı olduğundan, açıklamalar bölümünü kendi belgelerinize göre doldurmanız gerekir.
Dilekçeye kesinleşmiş boşanma kararı, nüfus kayıt örneği, okul ve sağlık belgeleri, yazışmalar ve varsa tanık listesi eklenir. Delillerin dilekçeyle birlikte sunulması yargılamanın daha hızlı ilerlemesine yardımcı olur.
- İSTANBUL ( ) AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE
- DAVACI: Ad soyad, T.C. kimlik no, adres
- DAVALI: Ad soyad, T.C. kimlik no, adres
- KONU: Müşterek çocuk ile kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi talebidir.
- AÇIKLAMALAR: Boşanma kararının mahkemesi, tarihi ve numarası; mevcut görüş düzeni; değişen koşullar ve tarihleri; yeni düzenlemenin çocuğun yararına olma sebepleri.
- HUKUKİ SEBEPLER: Türk Medeni Kanunu ve ilgili mevzuat.
- DELİLLER: Boşanma kararı, nüfus kaydı, okul ve sağlık belgeleri, yazışmalar, tanık, sosyal inceleme raporu ve her türlü yasal delil.
- SONUÇ VE İSTEM: Çocuk ile aralarındaki kişisel ilişkinin dilekçede belirtilen takvime göre yeniden düzenlenmesine, yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ederim.
- Tarih, ad soyad, imza
Dava Ne Kadar Sürer Ve Sürece Nasıl Hazırlanılır?
Davanın süresi mahkemenin iş yüküne, sosyal inceleme raporunun ne zaman hazırlandığına ve tanık sayısına göre değişir. Çocuğun durumu acil bir önlem gerektiriyorsa, dava sürerken geçici bir düzenleme yapılması için tedbir talebinde bulunulabilir. Mahkeme bu talebi dosyadaki ilk belgelere göre değerlendirir.
Süreci daha sağlıklı yürütmek için görüşmelere ilişkin kayıtları düzenli tutmak, çocuğu tarafların arasındaki tartışmanın içine çekmemek ve uzman görüşmelerine zamanında katılmak önemlidir. Velayetin genel kuralları için velayet nedir yazımıza, boşanma sonrası doğan diğer uyuşmazlıklar için İstanbul boşanma avukatı sayfamıza göz atabilirsiniz. Aile hukukundaki diğer sorularınız için avukatlarımızla iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; somut durumunuz için hukuki destek almanız önerilir.
