Ödenmeyen faturalar, karşılıksız çekler ve yerine getirilmeyen sözleşme yükümlülükleri, işletmelerin nakit akışını ve ticari faaliyetlerini doğrudan etkiler. Alacağın tahsili için izlenecek yol; eldeki belgelere, borcun vadesine, tarafların hukuki durumuna ve varsa teminatlara göre belirlenmelidir.
Birsen Hukuk, İstanbul ticari alacak avukatı hizmetleri kapsamında alacakların değerlendirilmesi, ödeme görüşmeleri, ihtarname hazırlanması, icra takibi, arabuluculuk ve dava süreçlerinde hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti sunar. Her dosyada alacağın hukuki dayanağı ve tahsil seçenekleri incelenerek uygun başvuru yolu belirlenir.
İstanbul’da Ticari Alacakların Takibi ve Tahsili
Ticari alacak takibinde ilk adım, borcun kaynağını ve mevcut delilleri incelemektir. Sözleşmeler, faturalar, teslim belgeleri, banka hareketleri ve taraflar arasındaki yazışmalar birlikte değerlendirilir. Alacağın doğmuş olması, ödeme zamanının gelmesi ve tutarının belirlenebilmesi birbirinden ayrı konulardır.
Birsen Hukuk’un İstanbul avukat hizmetleri kapsamında dosyanın yalnızca dava açılmasına uygunluğu değil, ödeme ve teminat seçenekleri de ele alınır. Tahsilat sonucu garanti edilemez; borçlunun malvarlığı, diğer alacaklıların hakları ve hukuki itirazlar sürecin sonucunu etkileyebilir.
Başlıca hizmet alanları şunlardır:
- Ticari alacak dosyalarının ve delillerin incelenmesi.
- Ödeme ihtarnamesi ve borç mutabakatı hazırlanması.
- Ödeme planı ve teminat görüşmelerinin yürütülmesi.
- Fatura ve sözleşmeye dayalı icra takipleri.
- Çek ve senet alacaklarının takibi.
- Arabuluculuk görüşmelerinde temsil.
- Alacak ve itirazın iptali davaları.
- İhtiyati haciz başvuruları ve haciz işlemlerinin takibi.
Fatura ve Cari Hesaptan Kaynaklanan Alacaklar
Faturaya dayalı bir talepte, faturanın yanında malın teslim edildiğini veya hizmetin sunulduğunu gösteren belgeler de önem taşır. İrsaliyeler, teslim tutanakları, sipariş kayıtları, hizmet kabul belgeleri ve yazışmalar alacağın ispatında kullanılabilir. Faturanın düzenlenmiş olması, her durumda borcun varlığını ve mal teslimini tek başına kanıtlamaz.
Uygulamada “cari hesap alacağı” olarak adlandırılan her bakiye de Türk Ticaret Kanunu anlamında cari hesap sözleşmesinden doğmaz. Açık hesap ilişkisi ile yazılı cari hesap sözleşmesi farklı değerlendirmeler gerektirir. Ayrıntılar için faturaya dayalı alacak davası nasıl açılır? başlıklı yazımız incelenebilir.
Çek, Senet ve Sözleşmeye Dayalı Alacaklar
Çek veya senede dayalı takipte belgenin türü, zorunlu unsurları, vadesi, imzaları ve devir kayıtları incelenir. Her imzalı belge kambiyo senedi niteliğinde değildir. Çeklerde ibraz, senetlerde vade ve ilgili başvuru süreleri hakların korunması bakımından önemlidir.
Sözleşmeye dayalı alacaklarda ise ödeme borcunun hangi koşullarda doğduğu araştırılır. Teslim, kabul, hakediş, ayıp iddiası, cezai şart veya fesih hükümleri talebin kapsamını etkileyebilir. Takip yolu, belgenin adına göre değil hukuki niteliğine göre seçilmelidir.
| Alacağın dayanağı | İncelemede öne çıkan belgeler |
|---|---|
| Mal satışı | Sipariş, fatura, irsaliye ve teslim kayıtları |
| Hizmet bedeli | Sözleşme, hizmet ve kabul belgeleri |
| Açık hesap bakiyesi | Hesap hareketleri, faturalar ve ödemeler |
| Çek veya bono | Belgenin aslı, imzalar, ciro ve tarih bilgileri |
| Hakediş alacağı | Sözleşme, hakediş ve onay kayıtları |
| Cezai şart veya tazminat | Sözleşme hükümleri ve ihlale ilişkin deliller |
Ticari Alacaklarda İhtarname ve Temerrüt
Ödeme ihtarnamesi, alacağın dayanağını ve talep edilen tutarı borçluya açık biçimde bildirmek için kullanılabilir. İhtarnamede sözleşme, fatura veya diğer belgelerle uyumlu bir talep hazırlanmalı; ödeme süresi ve varsa faiz istemi değerlendirilmelidir. Tacirler arasındaki bazı bildirimlerde kanunun öngördüğü yöntemler ayrıca dikkate alınır.
Ancak her alacak için önce noter ihtarnamesi gönderilmesi zorunlu değildir. Borçlu bazı durumlarda ihtarla, bazı durumlarda ise kanun veya sözleşme gereğince ihtara gerek olmadan temerrüde düşebilir. Temerrüdün başlangıcı, faiz ve diğer talepleri etkilediğinden dosyaya göre belirlenmelidir.
İcra Takibi ve Borçlunun İtirazı
Para alacağının tahsili için belgelere ve hukuki koşullara göre ilamsız icra, kambiyo senetlerine özgü takip veya ilamlı icra yolları değerlendirilebilir. Takip talebinde borçlu bilgileri, asıl alacak, faiz ve diğer kalemlerin doğru gösterilmesi gerekir. Her takip türünün ödeme ve itiraz kuralları farklıdır.
Genel haciz yoluyla ilamsız takipte süresinde yapılan itiraz, takibi durdurabilir. Bu durumda eldeki belgelere göre itirazın kaldırılması veya itirazın iptali seçenekleri incelenir. Bu başvuruların koşulları ve süreleri aynı değildir. Borçlunun itirazının haksız bulunması da tek başına her dosyada icra inkâr tazminatına hükmedileceği anlamına gelmez; ilgili koşullar ayrıca aranır.
Ticari Alacak Davası ve Zorunlu Arabuluculuk
Türk Ticaret Kanunu kapsamında ticari dava niteliğindeki, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Buna karşılık icra takibi başlatılması için genel bir arabuluculuk ön şartı bulunmaz.
Her şirket alacağı veya her fatura uyuşmazlığı otomatik olarak ticari dava sayılmaz. Tarafların sıfatı ve uyuşmazlığın hukuki niteliği incelenerek görevli mahkeme belirlenir. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa dava hazırlığı yapılır; anlaşma sağlanırsa ödeme, teminat ve ihlal koşullarının açık düzenlenmesi önem taşır.
İhtiyati Haciz ile Alacağın Güvence Altına Alınması
İhtiyati haciz, kanuni koşullar mevcutsa para alacağının tahsilini güvence altına almak amacıyla başvurulabilecek geçici bir hukuki korumadır. Kural olarak rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş para alacakları bakımından gündeme gelir. Vadesi gelmemiş alacaklarda ise kanunda belirtilen özel koşullar aranır.
Başvuruda alacağın ve ihtiyati haciz nedenlerinin yaklaşık olarak ispatlanması gerekir; mahkeme teminat gösterilmesini de isteyebilir. Her ihtiyati haciz talebinde borçlunun mal kaçırdığını ispatlamak zorunlu değildir; değerlendirme alacağın vadesine ve uygulanacak hükme göre yapılır. Karar sonrasında uygulama ve tamamlayıcı işlemlere ilişkin sürelerin takip edilmesi gerekir.
Ticari Alacaklarda Faiz ve Zamanaşımı
Faiz talebinde sözleşme hükümleri, borcun ticari niteliği, vade ve temerrüt tarihi değerlendirilir. Sözleşmesel faiz, ticari temerrüt faizi ve mal veya hizmet tedarikindeki geç ödemelere ilişkin özel hükümler farklı koşullara tabidir. Her ticari alacağa aynı faiz oranı uygulanacağı varsayılmamalıdır.
Zamanaşımında da tek bir süre bulunmaz. Genel on yıllık sürenin yanında alacağın kaynağına göre daha kısa veya özel süreler uygulanabilir. Çek ve senet alacakları ayrıca incelenmelidir. İhtar gönderilmesi, zamanaşımını tek başına kesen bir işlem olarak görülmemelidir. Konuya ilişkin ayrıntılar için alacak davasında zamanaşımı süreleri yazımıza başvurabilirsiniz.
İstanbul Ticari Alacak Avukatı Ücretleri ve Başvuru Süreci
Avukatlık ücreti; danışmanlık, ihtarname, icra takibi, arabuluculuk veya dava hizmetinin kapsamına göre belirlenir. Alacağın tutarı, belgelerin niteliği ve yürütülecek işlemler değerlendirmede dikkate alınır. Hizmet kapsamı ve ücret koşullarının başlangıçta yazılı olarak belirlenmesi önemlidir.
İcra ve mahkeme harçları, tebligat, bilirkişi, noter ve diğer işlem giderleri avukatlık ücretinden ayrı değerlendirilir. İlk başvuruda borçlu bilgileri, alacağın kaynağı, ödeme tarihi ve belgeler paylaşılmalıdır. Mevcut bir takip veya dava varsa dosya numarası ve tebligatlar da incelemeye sunulmalıdır.
İlk değerlendirme için hazırlanabilecek belgeler şunlardır:
- Sözleşmeler ve ekleri.
- Faturalar, irsaliyeler ve teslim tutanakları.
- Cari hesap ekstreleri ve mutabakatlar.
- Banka dekontları ve ödeme kayıtları.
- Çek veya senetlerin asılları.
- E-posta ve diğer ticari yazışmalar.
- İhtarnameler ve tebliğ belgeleri.
- Varsa icra dosyası ve dava evrakları.
Sıkça Sorulan Sorular
Ödenmeyen Fatura İçin Doğrudan İcra Takibi Yapılabilir mi?
Para alacağı için koşullarına göre ilamsız takip başlatılabilir. Ancak borçlu itiraz ederse alacağın ispatı gündeme gelir. Bu nedenle fatura yanında teslim veya hizmet belgelerinin de incelenmesi gerekir.
Borçlu Şirket Ödeme Yapmazsa Şirket Sahibine Başvurulabilir mi?
Şirket borçları için ortak veya yöneticilerin kişisel sorumluluğu otomatik değildir. Şirket türü, kefalet, aval, garanti veya özel bir sorumluluk nedeni bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.
Sözleşme Olmadan Ticari Alacak Tahsil Edilebilir mi?
Yazılı sözleşmenin bulunmaması her durumda alacağın talep edilmesini engellemez. Ancak ispat kuralları ve mevcut belgeler değerlendirilmelidir. Banka kayıtları, faturalar, teslim belgeleri ve yazışmalar önem taşıyabilir.
Ticari Alacak Ne Kadar Sürede Tahsil Edilir?
Sabit bir tahsil süresi verilemez. Borçlunun itirazı, malvarlığı, deliller, dava gerekip gerekmediği ve satış işlemleri süreyi etkiler. Hukuki sürecin kazanılması ile fiilen tahsilat yapılması farklı aşamalardır.
Borçlu Taksitle Ödeme Teklif Ederse Ne Yapılmalı?
Ödeme planında borcun tutarı, faiz, vadeler, teminatlar ve taksitlerin ödenmemesinin sonuçları açıkça düzenlenmelidir. Anlaşmanın mevcut takip ve başvuru sürelerine etkisi de incelenmelidir.
Hukuki Destek İçin Nasıl Başvurabilirim?
Ödenmeyen ticari alacaklarınızın değerlendirilmesi için Birsen Hukuk iletişim sayfasından başvuru yapabilirsiniz. Alacağın dayanağını ve mevcut belgeleri paylaşmanız, uygun takip ve dava seçeneklerinin belirlenmesini kolaylaştırır.
Kaynaklar
- Türk Ticaret Kanunu – Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat: Ticari işler, cari hesap, kambiyo senetleri ve dava şartı arabuluculuk hükümleri.
- İcra ve İflas Kanunu – Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat: İcra takibi, itiraz ve ihtiyati haciz düzenlemeleri.
- Türk Borçlar Kanunu – Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat: Temerrüt, zamanaşımı ve borç ilişkilerine ilişkin hükümler.
