Şirketlerin hukuki ihtiyaçları yalnızca bir dava veya icra takibi ortaya çıktığında başlamaz. Şirket kuruluşundan ticari sözleşmelere, çalışan ilişkilerinden ortaklık uyuşmazlıklarına kadar birçok işlem hukuki sonuç doğurur. İstanbul şirket avukatı, şirketin faaliyetlerini yürürlükteki mevzuata uygun biçimde sürdürebilmesi ve muhtemel uyuşmazlıklara karşı önceden tedbir alabilmesi için hukuki destek sağlar.
Birsen Hukuk ve Danışmanlık; anonim, limited ve diğer ticari şirketlerin kuruluş, işleyiş, sözleşme, alacak takibi ve dava süreçlerinde kurumsal hukuk danışmanlığı sunar. Hukuki çalışma şirketin faaliyet alanı, büyüklüğü, ortaklık yapısı ve ticari ilişkileri dikkate alınarak planlanır.
Şirket Avukatı Nedir ve Ne Yapar?
Şirket avukatı, ticari işletmelerin günlük faaliyetleri sırasında karşılaşabileceği hukuki sorunları değerlendirerek yöneticilere ve ilgili birimlere yol gösterir. Görevi yalnızca şirket adına dava açmak veya açılmış davalara cevap vermek değildir. Şirketin sözleşmelerini incelemek, yönetim kararlarının hukuki altyapısını oluşturmak ve risk taşıyan işlemleri önceden belirlemek de şirket avukatının çalışma alanına girer.
Şirketlerin hukuki ihtiyaçları faaliyet gösterdikleri sektöre göre değişebilir. Üretim şirketinde tedarik ve distribütörlük sözleşmeleri öne çıkarken teknoloji şirketinde yazılım lisansları, kişisel veriler ve fikrî haklar önem kazanabilir. Bu nedenle kurumsal hukuk danışmanlığı standart bir belge hizmeti olarak değil, şirketin iş modeline göre yürütülen sürekli bir çalışma olarak ele alınmalıdır.
Şirket avukatının başlıca görevleri şunlardır:
- Ticari sözleşmelerin hazırlanması ve incelenmesi
- Şirket kuruluş ve ticaret sicili işlemlerinin takibi
- Yönetim ve genel kurul kararlarının değerlendirilmesi
- Hisse devirlerinin hukuki yönden incelenmesi
- Ortaklar arasındaki uyuşmazlıkların yönetilmesi
- Ticari alacakların tahsili
- Dava ve icra takiplerinin yürütülmesi
- İşveren ve çalışan ilişkilerine danışmanlık verilmesi
- Şirket içi hukuki uyum çalışmalarının yapılması
Kurumsal Hukuk Danışmanlığı Hangi Hizmetleri Kapsar?
Kurumsal hukuk danışmanlığı, şirketin faaliyetleri sırasında ihtiyaç duyduğu hukuki desteğin düzenli ve bütüncül biçimde sağlanmasıdır. Şirket yönetiminin alacağı kararların incelenmesi, ticari yazışmaların hazırlanması, sözleşmelerin kontrol edilmesi ve resmî bildirimlere cevap verilmesi bu hizmet kapsamında değerlendirilebilir. Amaç, hukuki sorun ortaya çıktıktan sonra müdahale etmenin yanında uyuşmazlık ihtimalini önceden azaltmaktır.
Danışmanlığın kapsamı şirketin sektörüne ve ihtiyaçlarına göre belirlenebilir. Bazı şirketler yalnızca ticari sözleşmeler için destek alırken bazı işletmeler bütün hukuki süreçlerini şirket avukatıyla birlikte yönetebilir. Düzenli danışmanlık sayesinde şirketin farklı birimleri tarafından yapılan işlemler ortak bir hukuki sistem içinde değerlendirilebilir.
| Hizmet alanı | Kurumsal hukuk desteği |
|---|---|
| Şirketler hukuku | Kuruluş, ana sözleşme, genel kurul ve hisse devri işlemleri |
| Sözleşmeler hukuku | Sözleşme hazırlama, inceleme, müzakere ve fesih |
| Ticaret hukuku | Bayilik, distribütörlük, tedarik ve ticari iş birliği süreçleri |
| İş hukuku | İş sözleşmeleri, fesih, disiplin ve işçilik uyuşmazlıkları |
| Alacak takibi | İhtarname, icra takibi, dava ve tahsilat işlemleri |
| Hukuki uyum | Şirket politikaları, KVKK ve sektörel yükümlülükler |
| Uyuşmazlık yönetimi | Arabuluculuk, dava ve alternatif çözüm yolları |
Şirket Kuruluşu, Ana Sözleşme ve Ticaret Sicili İşlemleri
Şirket kuruluşunda yalnızca standart bir ana sözleşme kullanılması, ilerleyen dönemlerde ortaklar arasında yönetim, temsil ve pay devri sorunları yaşanmasına neden olabilir. Şirketin faaliyet konusu, sermaye yapısı, yönetim biçimi, temsil yetkisi ve karar alma mekanizması kuruluş aşamasında açık şekilde belirlenmelidir. Şirket türünün seçimi de ortakların sorumluluğu ve yatırım planı göz önünde bulundurularak yapılmalıdır.
Kuruluş sonrasında sermaye artırımı, adres değişikliği, müdür veya yönetim kurulu değişikliği, faaliyet konusu değişikliği ve tasfiye gibi işlemler ticaret siciline tescil edilmesi gereken sonuçlar doğurabilir. Bu işlemlerde şirket sözleşmesi, yetkili organ kararları ve ticaret sicili belgelerinin birbiriyle uyumlu olması önemlidir.
Şirket kuruluşunda hukuken değerlendirilmesi gereken konular arasında şunlar bulunur:
- Anonim veya limited şirket türünün seçilmesi
- Faaliyet konusunun belirlenmesi
- Sermaye ve pay oranlarının düzenlenmesi
- Yönetim ve temsil yetkisinin dağılımı
- Müdür veya yönetim kurulu yapısı
- Karar alma ve toplantı nisapları
- Pay devri ve ortaklıktan çıkış koşulları
- Rekabet yasağı ve gizlilik hükümleri
- Kâr dağıtım esasları
Ticari Sözleşmelerin Hazırlanması ve İncelenmesi
Ticari sözleşmeler, şirketin müşterileri, tedarikçileri, bayileri, iş ortakları ve hizmet sağlayıcılarıyla kurduğu ilişkilerin hukuki çerçevesini belirler. İnternetten alınan standart sözleşmeler şirketin faaliyet modelini ve üstlendiği özel riskleri karşılamayabilir. Bu nedenle tarafların yükümlülükleri, teslim ve ödeme koşulları, sorumluluk sınırları ile sözleşmenin sona erme biçimi açıkça düzenlenmelidir.
Sözleşme incelemesinde yalnızca metnin kanuna uygun olup olmadığına bakılmaz. Şirketin üstleneceği ticari riskler, cezai şartlar, teminatlar, ödeme vadeleri, yetkili mahkeme ve fesih hükümleri de değerlendirilir. Müzakere aşamasında yapılan hukuki inceleme, ileride doğabilecek alacak ve tazminat uyuşmazlıklarını önemli ölçüde azaltabilir.
Kurumsal danışmanlık kapsamında hazırlanabilecek sözleşmelerden bazıları şunlardır:
- Mal ve hizmet satış sözleşmeleri
- Tedarik sözleşmeleri
- Bayilik ve distribütörlük sözleşmeleri
- Franchise sözleşmeleri
- Gizlilik sözleşmeleri
- Yazılım ve lisans sözleşmeleri
- Ortaklık ve hissedarlık sözleşmeleri
- Kira ve işyeri sözleşmeleri
- Danışmanlık ve hizmet sözleşmeleri
- Rekabet yasağı sözleşmeleri
- Kişisel veri işleme ve aktarım sözleşmeleri
Hisse Devri, Ortaklık Uyuşmazlıkları ve Şirket Yapısındaki Değişiklikler
Şirket hisselerinin devri, şirket türüne ve ana sözleşme hükümlerine göre farklı usullere tabi olabilir. Devir bedelinin belirlenmesi, pay üzerindeki hak ve yükümlülüklerin tespiti, şirket borçlarının incelenmesi ve gerekli organ kararlarının alınması sürecin önemli aşamalarıdır. Hisse devrinden önce şirketin hukuki ve mali durumunun incelenmesi, alıcı ve satıcı bakımından sonradan ortaya çıkabilecek riskleri azaltır.
Ortaklar arasında kâr payı, yönetim yetkisi, bilgi alma hakkı, sermaye yükümlülüğü veya şirket kaynaklarının kullanımı konusunda uyuşmazlık çıkabilir. Böyle bir durumda ana sözleşme, ortaklar sözleşmesi, genel kurul kararları ve ticari kayıtlar birlikte değerlendirilmelidir. Uyuşmazlığın niteliğine göre müzakere, arabuluculuk, genel kurul süreci veya dava yolu kullanılabilir.
| Uyuşmazlık konusu | Başvurulabilecek hukuki yöntem |
|---|---|
| Kâr payının ödenmemesi | Bilgi ve belge incelemesi, genel kurul ve alacak talepleri |
| Haksız genel kurul kararı | Kararın iptali veya hükümsüzlüğünün tespiti |
| Bilgi alma hakkının engellenmesi | Şirket kayıtlarına erişim ve yargısal başvuru |
| Yetkisiz şirket işlemi | İşlemin geçerliliğinin ve sorumluluğun incelenmesi |
| Ortaklıktan çıkma talebi | Sözleşmesel veya yargısal çıkma yolları |
| Hisse devri anlaşmazlığı | Devir sözleşmesinin ifası veya geçerlilik incelemesi |
| Şirket zararına işlem | Yönetici veya ortakların sorumluluğunun değerlendirilmesi |
Ticari Alacak, Dava ve İcra Takibi
Şirketlerin nakit akışını etkileyen en önemli sorunlardan biri, mal veya hizmet bedellerinin zamanında ödenmemesidir. Ticari alacağın tahsilinde fatura, sözleşme, teslim belgesi, sipariş kaydı, banka hareketleri ve taraflar arasındaki yazışmalar birlikte değerlendirilmelidir. Borçluya gönderilecek ihtarnamenin içeriği ve başvurulacak tahsil yöntemi, alacağın niteliğine göre belirlenir.
Alacak için doğrudan dava açılması her zaman en hızlı yöntem olmayabilir. İcra takibi, arabuluculuk, ihtiyati haciz veya alacak davası seçeneklerinden hangisinin uygun olduğu somut olayın koşullarına göre değerlendirilmelidir. Şirket avukatı, uyuşmazlık öncesindeki delillerin korunmasından kararın icrasına kadar süreci takip edebilir.
Ticari alacak süreci genel olarak şu aşamalardan oluşabilir:
- Alacağın dayanağının ve vadesinin incelenmesi
- Sözleşme, fatura ve teslim belgelerinin toplanması
- Borçluya ihtarname gönderilmesi
- Zorunlu arabuluculuk kapsamında olup olmadığının belirlenmesi
- İcra takibi veya dava yolunun seçilmesi
- Gerekli şartlarda geçici hukuki koruma talep edilmesi
- Tahsilat ve ödeme planının takip edilmesi
İşveren Danışmanlığı ve Şirket İçi Hukuki Uyum
Şirketlerin çalışanlarıyla kurduğu ilişkiler, iş sözleşmesinin hazırlanmasından iş ilişkisinin sona ermesine kadar hukuki riskler içerir. Görev tanımları, ücret ve yan haklar, gizlilik, rekabet yasağı, fazla çalışma ve performans süreçlerinin yazılı ve mevzuata uygun biçimde yürütülmesi gerekir. Eksik veya hatalı kayıtlar, işçilik alacağı ve işe iade davalarında şirket açısından önemli sonuçlar doğurabilir.
İşveren danışmanlığı kapsamında iş sözleşmeleri, savunma talepleri, ihtarlar, disiplin süreçleri, fesih bildirimleri ve işyeri politikaları incelenebilir. Şirket içi hukuki uyum çalışmaları ise yalnızca iş hukukuyla sınırlı değildir; kişisel verilerin korunması, ticari elektronik ileti, tüketici işlemleri ve faaliyet alanına özgü düzenlemeler de bu kapsamda değerlendirilebilir.
Şirket içi hukuki uyum çalışmaları şu konuları kapsayabilir:
- İş sözleşmeleri ve ek protokoller
- Gizlilik ve rekabet yasağı düzenlemeleri
- Disiplin ve performans süreçleri
- İş sözleşmesinin feshi
- KVKK politika ve metinleri
- Çalışan ve müşteri verilerinin korunması
- Şirket içi yetki ve onay mekanizmaları
- Ticari elektronik ileti süreçleri
- Tüketiciye sunulan sözleşme ve bilgilendirmeler
Anonim Şirketlerde Avukat Bulundurma Zorunluluğu
Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesinde belirtilen şartları taşıyan anonim şirketler ile belirli yapı kooperatifleri, sözleşmeli avukat bulundurmak zorundadır. Her limited veya anonim şirket için otomatik olarak avukat bulundurma zorunluluğu bulunmaz; şirketin türü, sermayesi ve kanunda belirtilen diğer koşullar birlikte değerlendirilmelidir. Yükümlülüğe aykırı hareket edilmesi idari yaptırım sonucunu doğurabilir.
Zorunlu sözleşmeli avukatlık ile şirketlerin ihtiyaçlarına göre aldığı sürekli hukuk danışmanlığı birbirinden farklıdır. Kanuni zorunluluk kapsamında olmayan bir şirket de sözleşme, iş hukuku, alacak ve dava süreçlerini düzenli yönetmek amacıyla şirket avukatıyla çalışabilir. 2025–2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nde, Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesi kapsamında avukat bulundurması zorunlu anonim şirketler için ayrıca sözleşmeli avukatlık ücreti düzenlenmiştir. Kaynak: Türkiye Barolar Birliği
Sürekli Şirket Avukatlığı Hizmeti Nasıl Yürütülür?
Sürekli şirket avukatlığı hizmetinin başlangıcında şirketin faaliyet alanı, ortaklık yapısı, mevcut sözleşmeleri, devam eden uyuşmazlıkları ve düzenli hukuki ihtiyaçları belirlenir. Ardından sözleşme inceleme, görüş verme, resmî yazışma hazırlama, toplantılara katılma ve dava takibi gibi hizmetlerin kapsamı planlanır. Böylece her yeni işlemde hukuki süreç baştan kurulmak yerine şirketin yapısını bilen bir hukuk ekibiyle ilerlenebilir.
Danışmanlık sırasında şirket yönetimi ve ilgili birimlerle düzenli iletişim kurularak hukuki talepler kayıt altına alınır. Acil konular ile uzun vadeli uyum çalışmaları birbirinden ayrılır; sözleşme süreleri, dava tarihleri ve resmî başvuru zamanları takip edilir. İstanbul şirket avukatı desteği, şirket yönetiminin ticari kararlarını hukuki riskleri bilerek almasına ve uyuşmazlıkları daha kontrollü yönetmesine katkı sağlar.
