Kat İrtifakı Nedir? Kat Mülkiyetinden Farkı

İstanbul Avukat

Kat İrtifakı Nedir? Kat Mülkiyetinden Farkı

Kat İrtifakı

Kat irtifakı, henüz yapılmamış veya yapımı tamamlanmamış bir binada, gelecekte oluşacak bağımsız bölümler için arsa payı üzerinde kurulan ve tapuya tescil edilen bir haktır. Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre bina tamamlanıp yapı kullanma izin belgesi alındıktan sonra kat irtifakı kat mülkiyetine çevrilir. Kat irtifakı tapusu, kat mülkiyeti tapusundan önceki ara aşamayı gösterir.

Kat irtifakı tapulu bir taşınmaz satın almadan veya bu tapuya güvenerek kredi kullanmadan önce, onaylı mimari projeyi, yapının ne aşamada olduğunu, yapı ruhsatını ve tapudaki şerhleri incelemeniz gerekir. Bina tamamlanmadan alınan bağımsız bölümlerde, yapının hiç bitmemesi veya projeye aykırı yapılması gibi riskler bulunur. Kentsel dönüşüm projelerinde de malikler çoğu zaman önce kat irtifakı tapusu alır.

KonuKat irtifakıKat mülkiyeti
Bina durumuYapılmamış veya tamamlanmamışTamamlanmış
DayanakOnaylı proje ve arsa payıYapı kullanma izin belgesi
Tapu türüKat irtifakı tapusuKat mülkiyeti tapusu
GeçişBina bitince kat mülkiyetine çevrilirSon aşama
Yönetim planıKuruluşta düzenlenirAynen geçerli

Kat İrtifakı Ne İşe Yarar?

Kat irtifakı, binanın tamamlanmasını beklemeden gelecekteki bağımsız bölümlerin hukuken belirlenmesini sağlar. Böylece arsa sahipleri, müteahhit ve alıcılar, henüz inşa edilmemiş daireler üzerinde tapuya dayalı haklar edinebilir. Bu yapı, özellikle kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde ve konut projelerinde yaygın olarak kullanılır.

Kat irtifakı tapusu, alıcının bağımsız bölümü üzerinde hak sahibi olduğunu tapu sicilinde gösterir. Alıcı bu tapuyla bağımsız bölümünü satabilir, ipotek ettirebilir veya miras bırakabilir. Ancak bina tamamlanmadan bağımsız bölüm fiilen kullanılamayacağından, haklar ileride oluşacak bölüme yöneliktir.

Kat İrtifakı Nasıl Kurulur?

Kat irtifakı, arsanın malik veya maliklerinin tapu müdürlüğüne başvurmasıyla kurulur. Başvuruda belediyece onaylanmış mimari proje, bağımsız bölümlerin arsa paylarını gösteren liste ve yönetim planı sunulur. Arsa paylarının bağımsız bölümlerin değeriyle orantılı olarak belirlenmesi gerekir.

Arsa birden fazla kişiye aitse, kat irtifakının kurulması için bütün maliklerin talebi gerekir. Maliklerden birinin karşı çıkması halinde kat irtifakı kurulamaz; bu durumda ortaklığın giderilmesi davası veya kentsel dönüşüm mevzuatındaki çoğunluk kuralları gündeme gelebilir. Tapu müdürlüğü belgeleri inceledikten sonra kat irtifakını tescil eder.

Arsa Payı Neden Önemlidir?

Arsa payı, her bağımsız bölüme düşen arsa miktarını gösteren orandır. Kat irtifakı ve kat mülkiyetinde ortak giderlere katılım, kentsel dönüşümde hak sahipliği ve kamulaştırmada bedel paylaşımı gibi pek çok konu arsa payına göre belirlenir. Bu nedenle arsa payının doğru belirlenmesi büyük önem taşır.

Arsa payları bağımsız bölümlerin değerleriyle orantılı değilse, maliklerden her biri arsa paylarının yeniden düzenlenmesi için dava açabilir. Kentsel dönüşüm projelerinde arsa payı uyuşmazlıkları sıkça yaşanır. Konunun ayrıntıları için kentsel dönüşümde arsa payı uyuşmazlığı yazımıza bakabilirsiniz.

Kat Mülkiyetine Nasıl Geçilir?

Bina tamamlandıktan sonra belediyeden yapı kullanma izin belgesi, yani iskân alınır. Ardından maliklerden birinin talebiyle tapu müdürlüğüne başvurularak kat irtifakı kat mülkiyetine çevrilir. Bu işlem için bütün maliklerin ayrıca onay vermesi gerekmez.

Kat mülkiyetine geçişle birlikte bağımsız bölümler tamamlanmış ve kullanılabilir hale gelmiş olur. Kat mülkiyeti tapusu, kredi kullanımı ve satış işlemlerinde kat irtifakı tapusuna göre daha güvenilir kabul edilir. Bu nedenle iskânın alınması hem malikler hem de alıcılar için önemlidir.

İskân Alınamazsa Ne Olur?

Bina projeye aykırı yapılmışsa veya imar mevzuatına uygun değilse yapı kullanma izin belgesi alınamaz. Bu durumda kat irtifakı kat mülkiyetine çevrilemez ve malikler uzun süre kat irtifakı tapusuyla kalabilir. Ruhsata aykırı katlar veya eklentiler bu sorunun en yaygın sebebidir.

İskânsız binalarda bazı bankalar kredi vermekten kaçınabilir ve abonelik işlemlerinde sorunlar yaşanabilir. Ayrıca kaçak yapılar için belediyenin yıkım kararı ve idari para cezası riski bulunur. Kaçak katlara ilişkin bilgi için kentsel dönüşümde kaçak katların durumu yazımıza göz atabilirsiniz.

Yönetim Planı Neyi Düzenler?

Yönetim planı, binanın yönetimine, ortak giderlerin paylaşımına, ortak yerlerin kullanımına ve maliklerin hak ve yükümlülüklerine ilişkin kuralları içeren bir sözleşmedir. Kat irtifakı kurulurken düzenlenir ve tapuya kaydedilir. Bütün malikler ve onların haleflerini bağlar.

Yönetim planı ancak bütün maliklerin beşte dördünün oyuyla değiştirilebilir. Bu nedenle kuruluş aşamasında dikkatle hazırlanması gerekir. Otopark, depo ve bahçe gibi ortak alanların kullanımı ile aidatların hesaplanma yöntemi yönetim planında açıkça düzenlenmelidir.

Kat İrtifakı Tapulu Daire Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Kat irtifakı tapulu bir daire satın alırken, tapuda daire üzerinde ipotek, haciz veya şerh bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Müteahhidin arsa sahipleriyle yaptığı kat karşılığı inşaat sözleşmesinin içeriği ve inşaatın ne aşamada olduğu da incelenmelidir.

Satış bedelinin inşaatın ilerleme durumuna göre ödenmesi ve sözleşmede teslim tarihi ile gecikme cezasının belirlenmesi alıcıyı korur. Ön ödemeli konut satışlarında tüketici mevzuatındaki koruyucu hükümler de uygulanır. Kat karşılığı sözleşmeler için kat karşılığı inşaat sözleşmesi yazımızı okuyabilirsiniz.

Kentsel Dönüşümde Kat İrtifakı

Kentsel dönüşüm projelerinde riskli yapı yıkıldıktan sonra yeni binanın projesine göre kat irtifakı kurulur ve malikler yeni bağımsız bölümlerine ilişkin kat irtifakı tapusu alır. Bu aşamada eski arsa paylarının yeni projeye nasıl yansıtılacağı ve müteahhide bırakılacak bölümler önem kazanır.

Riskli yapılarda karar alma ve kat irtifakı kurulması için kentsel dönüşüm mevzuatındaki çoğunluk kuralları uygulanır. Maliklerden birinin karşı çıkması süreci tamamen durdurmaz. Sürecin hukuki boyutları için İstanbul kentsel dönüşüm avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Kat İrtifakı Tapusuyla Kredi Kullanılabilir Mi?

Kat irtifakı tapulu bağımsız bölümler üzerinde ipotek kurulabilir ve bu tapuyla konut kredisi kullanılabilir. Bankalar genellikle inşaatın tamamlanma oranını, yapı ruhsatını ve müteahhidin durumunu değerlendirerek kredi verir. Bazı bankalar iskân alınmamış yapılar için kredi tutarını sınırlayabilir.

Kat irtifakı tapusu üzerine kurulan ipotek, kat mülkiyetine geçildiğinde aynen devam eder. Kredi kullanırken sözleşmede inşaatın tamamlanmaması halinde uygulanacak hükümler ve sigorta koşulları dikkatle incelenmelidir. İpotek işlemleri için ipotek nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Müteahhit İşi Bitirmezse Ne Olur?

Kat karşılığı inşaatlarda müteahhidin işi bitirmemesi, kat irtifakı tapulu daire alanlar için en büyük risktir. Bu durumda arsa sahipleri sözleşmeden dönebilir ve müteahhide devredilen bağımsız bölümlerin tapu kaydının iptalini isteyebilir. Müteahhitten daire satın alan üçüncü kişilerin durumu, ödedikleri bedel ve iyiniyetleri gözetilerek ayrıca değerlendirilir.

Yargıtay uygulamasında, inşaat seviyesine uygun ölçüde devir yapılmış ve bedelini ödemiş iyiniyetli alıcıların belirli koşullarla korunduğu kabul edilmektedir. Bu nedenle alıcıların inşaatın ilerleme durumunu ve müteahhide yapılan devirlerin seviyesini önceden araştırması gerekir.

Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

En sık yapılan hata, kat irtifakı tapusunun kat mülkiyeti tapusuyla aynı güvenceyi sağladığının düşünülmesidir. Bir diğer hata, onaylı proje incelenmeden daire satın alınmasıdır. Projede olmayan bir bölümün satın alınması ileride tescil sorunlarına yol açar.

Arsa paylarının yanlış belirlenmesi ve yönetim planının özensiz hazırlanması da uzun süreli uyuşmazlıklara neden olur. Taşınmaz işlemlerinde hukuki destek için hukuk büromuza ulaşabilirsiniz.

Bu yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; somut durumunuz için hukuki destek almanız önerilir.

Kaynaklar

Paylaş:

İstanbul Avukat
Avukat

Birsen ÖZNUR