İzale-i Şuyu Davası (Ortaklığın Giderilmesi Davası) Nedir?

İstanbul Avukat

İzale-i Şuyu Davası (Ortaklığın Giderilmesi Davası) Nedir?

izale-i şüyu davası

İzale-i şuyu davası, bir mal üzerindeki paylı veya elbirliği mülkiyetini sona erdirmek için açılan ve bugün kanunlarda ortaklığın giderilmesi davası olarak adlandırılan davadır. Paydaşlardan her biri, paylaşma yasağı bulunmadıkça malın paylaştırılmasını isteyebilir ve anlaşma sağlanamazsa sulh hukuk mahkemesine başvurabilir. Mahkeme malı ya aynen bölüştürür ya da satarak bedelini paydaşlar arasında paylaştırır.

Dava açmadan önce, malın türünü, paydaşları ve paylarını, mal üzerindeki takyidatları ve aynen bölünmeye elverişli olup olmadığını değerlendirmeniz gerekir. 2023 yılından itibaren bu davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Paydaşlar arabuluculukta anlaşırsa, dava açmaya gerek kalmadan paylaşma gerçekleştirilebilir.

KonuAçıklama
Görevli mahkemeSulh hukuk mahkemesi
Yetkili mahkemeTaşınmazın bulunduğu yer
Dava şartıArabuluculuk son tutanağı
DavalılarDiğer bütün paydaşlar
SonuçAynen taksim veya satış
SüreDava her zaman açılabilir

İzale-i Şuyu Ne Demektir?

İzale-i şuyu, Osmanlıca kökenli bir ifade olup “ortaklığın giderilmesi” anlamına gelir. Bir mal üzerinde birden fazla kişinin mülkiyet hakkı bulunduğunda bu ortaklığın sona erdirilmesini ifade eder. Uygulamada en sık miras yoluyla birden fazla kişiye geçen taşınmazlar için açılır.

Kanun, paydaşlardan her birinin, hukuki bir işlemle veya malın sürekli bir amaca özgülenmiş olması nedeniyle paylaşma yasağı bulunmadıkça, malın paylaşılmasını isteyebileceğini düzenler. Paylaşma, paydaşların anlaşmasıyla yapılabilir; anlaşma sağlanamazsa her paydaş ortaklığın giderilmesi davası açabilir.

Paylı Ve Elbirliği Mülkiyeti Arasındaki Fark Nedir?

Paylı mülkiyette her paydaşın payı bellidir ve paydaş kendi payı üzerinde tek başına tasarrufta bulunabilir; payını satabilir veya ipotek ettirebilir. Elbirliği mülkiyetinde ise paylar belli değildir ve ortaklar mal üzerinde ancak birlikte tasarrufta bulunabilir. Miras ortaklığı, elbirliği mülkiyetinin en yaygın örneğidir.

Her iki mülkiyet türünde de ortaklığın giderilmesi davası açılabilir. Elbirliği mülkiyetinde mahkeme önce elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesine karar verebilir. Mirasçılar, paylaşma sözleşmesiyle de elbirliği mülkiyetini paylı mülkiyete çevirebilir. Miras paylaşımı için miras paylaşımı nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.

Kimler Dava Açabilir?

Ortaklığın giderilmesi davasını paydaşlardan her biri açabilir. Payı ne kadar küçük olursa olsun, her paydaşın bu davayı açma hakkı vardır. Diğer paydaşların rızası aranmaz ve paydaşların çoğunluğunun ortaklığın devamını istemesi davanın açılmasına engel olmaz. Davacı, diğer bütün paydaşları davalı olarak göstermek zorundadır.

Paydaşın alacaklıları da belirli koşullarla bu davayı açabilir. Örneğin paydaşın borcu nedeniyle payına haciz konulmuşsa, alacaklı icra mahkemesinden yetki alarak ortaklığın giderilmesi davası açabilir. Böylece paydaşın payına düşen satış bedelinden alacağını tahsil edebilir.

Aynen Taksim Nasıl Yapılır?

Mahkeme önce malın aynen paylaştırılmasının mümkün olup olmadığını inceler. Aynen taksim, malın değerinde önemli bir azalma olmadan bölünebilmesi ve imar mevzuatına uygun olması halinde yapılır. Paydaşların payları oranında bölünmüş parçalar, kura veya mahkemenin belirlemesiyle paydaşlara verilir.

Değer farkı varsa para ile denkleştirme yapılabilir. Tarım arazilerinde, tarım arazilerinin bölünmesine ilişkin özel mevzuattaki asgari parsel büyüklükleri aynen taksimi sınırlar. İmar planı bulunan yerlerde de parselasyon kuralları dikkate alınır. Bu nedenle uygulamada aynen taksim oldukça sınırlı bir şekilde uygulanabilmektedir.

Satış Kararı Nasıl Verilir?

Aynen paylaştırma mümkün değilse veya malın değerinde önemli bir azalmaya yol açacaksa, mahkeme malın açık artırmayla satılmasına karar verir. Satışın paydaşlar arasında mı yoksa herkese açık mı yapılacağı paydaşların oybirliğine bağlıdır; oybirliği yoksa satış herkese açık olarak yapılır.

Satış, satış memurluğu veya icra dairesi aracılığıyla yapılır. Mahkeme taşınmazın değerini keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirler ve bu değer açık artırmada esas alınır. Satış bedelinden masraflar düşüldükten sonra kalan tutar paydaşlara payları oranında ödenir.

Arabuluculuk Zorunlu Mu?

2023 yılında yapılan değişiklikle, taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı haline getirilmiştir. Arabulucuya başvurmadan açılan dava usulden reddedilir.

Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa, anlaşma belgesine taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak düzenlenir ve dava dilekçesine eklenir. Dilekçe hazırlığı için ortaklığın giderilmesi davası dilekçe örneği yazımıza bakabilirsiniz.

Paylaşma Yasağı Var Mı?

Paydaşlar, hukuki bir işlemle paylaşmayı belirli bir süre için yasaklayabilir. Taşınmazlarda bu tür sözleşmeler en çok on yıl için yapılabilir ve resmi şekilde düzenlenerek tapu kütüğüne şerh verilebilir. Bu süre içinde paydaşlar ortaklığın giderilmesini isteyemez.

Ayrıca malın sürekli bir amaca özgülenmiş olması da paylaşmayı engelleyebilir. Örneğin bir apartmanın ortak alanları veya ortak kullanıma ayrılmış bir yol bu niteliktedir. Paylaşma uygun olmayan bir zamanda istenirse mahkeme paylaşmanın ertelenmesine de karar verebilir.

Kat Mülkiyetinde Ortaklığın Giderilmesi

Kat mülkiyetine konu bir binadaki bağımsız bölümlerin her biri ayrı bir taşınmaz niteliğindedir. Bir bağımsız bölüm birden fazla kişiye aitse, o bağımsız bölüm için ortaklığın giderilmesi istenebilir. Binadaki ortak yerler ise bağımsız bölümlerin eklentisi olduğundan ayrıca paylaştırılamaz.

Kat irtifakı kurulmuş bir arsada da benzer kurallar uygulanır. Arsanın tamamı için ortaklığın giderilmesi istendiğinde mahkeme, kat irtifakı kurulmasının mümkün olup olmadığını da değerlendirebilir. Konu için kat irtifakı yazımıza bakabilirsiniz.

Dava Ne Kadar Sürer?

Ortaklığın giderilmesi davasının süresi, paydaş sayısına, paydaşlara tebligat yapılabilmesine, keşif ve bilirkişi incelemesinin tamamlanmasına ve kanun yollarına başvurulup başvurulmamasına göre değişir. Paydaşlardan birinin vefat etmesi veya yurt dışında bulunması süreci önemli ölçüde uzatabilir.

Satış kararı kesinleştikten sonra satış süreci ayrıca zaman alır. Açık artırmada alıcı çıkmaması halinde ikinci artırma yapılır. Bu nedenle paydaşların dava devam ederken kendi aralarında anlaşma imkânlarını değerlendirmesi, hem süreyi hem de masrafları önemli ölçüde azaltır. Anlaşma sağlanırsa dava feragat veya sulh ile sona erdirilebilir.

Masrafları Kim Öder?

Ortaklığın giderilmesi davalarında yargılama giderleri ve vekâlet ücreti, kural olarak paydaşlar arasında payları oranında paylaştırılır. Davanın bütün paydaşların yararına bir paylaşım sağlaması bu kuralın gerekçesidir. Davacı, giderlerin tamamını tek başına üstlenmez.

Keşif, bilirkişi ve ilan masrafları da karar sonunda paydaşlara paylarına göre yüklenir. Satış halinde bu masraflar satış bedelinden mahsup edilir. Paydaşlardan birinin davayı gereksiz yere uzatması halinde, bu davranışın yol açtığı ek masraflar ona yüklenebilir.

Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

En sık yapılan hata, paydaşlardan birinin davaya dahil edilmemesi veya vefat eden paydaşların mirasçılarının eksik gösterilmesidir. Bir diğer hata, arabuluculuk son tutanağı olmadan dava açılmasıdır. Her iki eksiklik de yargılamayı uzatır.

Satış kararı verilmeden önce paydaşların aralarında anlaşma imkânlarını değerlendirmemesi de taşınmazın değerinin altında satılmasına yol açabilir. Miras yoluyla geçen taşınmazlarda hukuki destek için İstanbul miras avukatı sayfamızı inceleyebilir, sorularınız için hukuk büromuza ulaşabilirsiniz.

Bu yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; somut durumunuz için hukuki destek almanız önerilir.

Kaynaklar

Paylaş:

İstanbul Avukat
Avukat

Birsen ÖZNUR