Eşlerden biri akıl hastası olur ve bu nedenle ortak hayat diğer eş için çekilmez hale gelirse, diğer eş akıl hastalığı sebebiyle boşanma davası açabilir. Bunun için hastalığın iyileşmesinin olanaksız olduğunun resmi sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi gerekir. Geçici bunalımlar veya tedaviyle düzelebilecek rahatsızlıklar bu özel sebep kapsamında değerlendirilmez.
Dava açmayı düşünmeden önce, eşinizin tanısını, tedavi geçmişini ve hastalığın ortak hayata etkisini gösteren belgeleri toplamanız gerekir. Hastane kayıtları, psikiyatri raporları ve hastalığın günlük yaşama yansımalarını bilen tanıklar önemli delillerdir. Ayrıca eşinizin hukuki işlem ehliyeti bulunup bulunmadığı ve vasi atanması gerekip gerekmediği de değerlendirilmelidir.
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Akıl hastalığı | Tıbben tespit edilmiş ruhsal hastalık |
| Ortak hayatın çekilmezliği | Diğer eş için birlikte yaşamanın beklenemez olması |
| İyileşmenin olanaksızlığı | Resmi sağlık kurulu raporuyla tespit |
| Dava süresi | Belirli bir hak düşürücü süre yok |
Akıl Hastalığı Hangi Durumda Boşanma Sebebidir?
Türk Medeni Kanunu, eşlerden birinin akıl hastası olması ve bu nedenle ortak hayatın diğer eş için çekilmez hale gelmesi halinde boşanma davası açılabileceğini düzenler. Bu özel bir boşanma sebebidir ve şartları gerçekleştiğinde mahkeme ayrıca evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığını araştırmaz.
Özel sebebin uygulanabilmesi için hastalığın evlilik süresince var olması ve davanın açıldığı tarihte devam etmesi gerekir. Hastalığın evlenmeden önce bilinip bilinmediği de önemlidir. Evlenme sırasında bilinmeyen bir akıl hastalığı, şartları varsa evliliğin iptali sebebi olarak da değerlendirilebilir.
Resmi Sağlık Kurulu Raporu Neden Şarttır?
Kanun, hastalığın iyileşmesinin olanaksız olduğunun resmi sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesini açıkça şart koşar. Bu rapor genellikle mahkemenin yazısıyla tam teşekküllü bir devlet hastanesi veya üniversite hastanesinin psikiyatri kurulundan alınır. Tek bir hekimin raporu yeterli değildir.
Rapor, hastalığın türünü, iyileşme ihtimalini ve hastanın ortak hayatı sürdürme yeteneğini değerlendirmelidir. Raporda “iyileşmesi mümkün değildir” ifadesi bulunmuyorsa akıl hastalığı sebebiyle boşanma kararı verilemez. Bu durumda dava, evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanılarak sürdürülebilir.
Genel Boşanma Sebebiyle De Dava Açılabilir Mi?
Hastalığın iyileşmesinin mümkün olduğu veya rapor alınamadığı durumlarda, evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanılarak boşanma davası açılabilir. Bu durumda hastalığın ortak hayatı nasıl etkilediği ve birlikte yaşamanın neden beklenemeyeceği ispatlanmalıdır.
Uygulamada davalar genellikle her iki sebebe birlikte dayandırılır. Böylece özel sebebin şartları gerçekleşmezse, mahkeme genel sebep üzerinden değerlendirme yapabilir. Benzer bir değerlendirme için intihara teşebbüs etmek boşanma sebebi midir yazımıza bakabilirsiniz.
Hasta Eş Davada Nasıl Temsil Edilir?
Akıl hastalığı nedeniyle ayırt etme gücünden yoksun olan eş, davada kendisini temsil edemez. Bu durumda mahkeme, hasta eşin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yazı yazarak vesayet işlemlerinin başlatılmasını ister. Kısıtlanan eş için bir vasi atanır ve dava vasi aracılığıyla yürütülür.
Vasi genellikle hastanın yakınlarından seçilir; ancak davacı eş, menfaat çatışması nedeniyle vasi olamaz. Vasi atanmadan verilen boşanma kararı usulden bozulabilir. Bu nedenle mahkemenin vesayet sürecini tamamlatması yargılamanın süresini uzatabilir.
Kusur Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?
Akıl hastalığı, iradeye bağlı bir durum olmadığından hasta eşe kusur yüklenemez. Bu nedenle akıl hastalığı sebebiyle verilen boşanma kararlarında hasta eş kusurlu sayılmaz. Diğer eşin de bu nedenle tazminat istemesi kural olarak mümkün değildir.
Buna karşılık davacı eşin, hastalık sürecinde eşine karşı ilgisiz davranması, tedavisini engellemesi veya onu terk etmesi gibi davranışları kusur olarak değerlendirilebilir. Bu durumda hasta eş adına vasi, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilir.
Nafaka Talepleri Nasıl Değerlendirilir?
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan hasta eş, kusuru daha ağır olmamak şartıyla yoksulluk nafakası isteyebilir. Akıl hastalığı nedeniyle çalışma gücünü kaybetmiş olan eşin yoksulluğa düşme ihtimali yüksek olduğundan, nafaka talepleri bu davalarda önemli yer tutar.
Anayasa Mahkemesi, yoksulluk nafakasının süresiz olarak istenebileceğine ilişkin ibareyi iptal etmiş ve karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. İptal kararı dokuz ay sonra yürürlüğe girecektir. Nafaka türleri için nafaka davaları yazımıza göz atabilirsiniz.
Velayet Nasıl Belirlenir?
Ortak çocuk varsa mahkeme, velayet konusunda çocuğun üstün yararını esas alır. Akıl hastası olan eşin çocuğa bakma yeterliliği, sağlık kurulu raporu ve sosyal inceleme raporuyla değerlendirilir. Ağır bir akıl hastalığı, genellikle velayetin diğer eşe verilmesini gerektirir.
Hasta eşin çocukla kişisel ilişkisi ise tamamen kaldırılmayabilir. Mahkeme, çocuğun güvenliğini gözeterek görüşmelerin uzman eşliğinde veya belirli koşullarla yapılmasına karar verebilir. Velayet kuralları için velayet nedir yazımızı okuyabilirsiniz.
Dava Hangi Mahkemede Açılır?
Boşanma davaları aile mahkemesinde görülür. Dava, eşlerden birinin yerleşim yerinde veya eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yerde açılabilir. Akıl hastalığı sebebine dayanan davalar için kanunda belirli bir hak düşürücü süre öngörülmemiştir.
Dava sürecinde mahkeme sağlık kurulu raporu alınmasını, vesayet işlemlerinin tamamlanmasını ve gerekirse sosyal inceleme raporu hazırlanmasını bekler. Bu nedenle bu davalar diğer boşanma davalarına göre daha uzun sürebilir. Dava sürerken tedbir nafakası ve çocuklarla ilgili geçici önlemler istenebilir.
Evliliğin İptali İle Farkı Nedir?
Evlenme sırasında eşlerden birinin sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksun olması, evliliğin mutlak butlanla geçersizliği sebebidir. Akıl hastalığı evlenmeden önce mevcutsa ve bu durum evlenmeye engel nitelikteyse, boşanma yerine evliliğin iptali davası gündeme gelebilir. İptal davasında evliliğin baştan geçersizliği ileri sürülür.
Boşanma ise geçerli olarak kurulmuş bir evliliğin sonradan ortaya çıkan sebeplerle sona erdirilmesidir. Hastalık evlilik sırasında ortaya çıkmışsa veya evlenme sırasında ayırt etme gücü bulunuyorsa boşanma yoluna gidilir. Hangi yolun izleneceği, hastalığın başlangıç tarihine ve ağırlığına ilişkin tıbbi belgelerle belirlenir.
Dava Sürerken Hasta Eşin Bakımı Ne Olur?
Boşanma davası sürdüğü sürece eşler arasındaki yardım ve bakım yükümlülükleri devam eder. Hasta eşin tedavisinin aksamaması, sağlık güvencesinin sürmesi ve barınma ihtiyacının karşılanması gerekir. Mahkeme bu konularda dava süresince geçici önlemler alabilir ve hasta eş lehine tedbir nafakasına hükmedebilir.
Boşanma kararı kesinleştikten sonra hasta eşin bakımı kural olarak kendi gelirleri, nafaka ve sosyal güvenlik imkânlarıyla sağlanır. Bakıma muhtaç durumdaki kişiler için kamu kurumlarının sunduğu evde bakım ve kurum bakımı hizmetlerinden yararlanma imkânı da araştırılmalıdır. Vasinin bu konularda sulh hukuk mahkemesine düzenli olarak bilgi vermesi gerekir.
Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
En sık yapılan hata, davanın yalnızca akıl hastalığı sebebine dayandırılması ve sağlık kurulu raporunda iyileşmenin olanaksız olduğunun tespit edilememesi halinde davanın reddedilmesidir. Genel sebebe de birlikte dayanmak bu riski azaltır. Bir diğer hata, hasta eş için vasi atanmasının beklenmemesidir.
Hasta eşin tedavisine ve bakımına ilişkin sorumlulukların boşanma sürecinde ihmal edilmesi de davacı eşin kusurlu sayılmasına yol açabilir. Sürecin hukuki boyutları için İstanbul boşanma avukatı sayfamızı inceleyebilir, sorularınız için İstanbul avukat ekibimize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; somut durumunuz için hukuki destek almanız önerilir.
